و دوستان خود را در زمان احرام فراموش مىكند . مادرى كه به فرزند خود بسيار علاقهمند است ، در هنگام انجام دادن مناسك حجّ ، به خصوص در حال احرام ، فرزند خود را فراموش مىكند و توجّه او به طور كامل به اين فريضهء دينى معطوف مىشود .
داشتن حضور قلب هنگام انجام دادن اعمال حجّ از الطاف بزرگ الهى است و اگر كسى بتواند از اين لطف خداوند بهرهبردارى كند و اعمال حجّ را با توجّه كامل به خداوند انجام دهد ، به سرّ حجّ دست يافته است .
*
طواف و نماز آن
دوّمين عمل در حجّ ، طواف است . مسلمانان بعد از احرام بستن در يكى از ميقاتها به سوى مكّه حركت مىكنند و پس از رسيدن به مسجد الحرام و زيارت كعبهء مقدس به طواف خانه مىپردازند . طواف به معنى گرديدن به دور خانهء خداست ؛ طواف هفت دور انجام مىشود و از نقطهاى مشخص ( مقابل حجرالاسود ) شروع و به همان نقطه ختم مىشود .
از نظر فقهى ، طواف اين است كه حاجيان بايد در محدودهء مشخص و جهت معينى به دور خانهء خدا حركت كنند و در هنگام طواف به اطراف ، به خصوص پشت سر خود نگاه نكنند . اما از نظر اخلاقى ، طواف فدا كردن همه چيز براى خداست ؛ طواف كننده با زبان حال و با تار و پود وجود خود مىگويد : « خدايا من آمدهام تا خود را و همهء دلبستگىها ، دارايىها و عزيزترين نزديكان خود را در راه تو فدا كنم تا به قرب تو نايل شوم . »
يكى از اسرار طواف اين است كه انسان بتواند از جان و مال خود در راه خداوند بگذرد ، ولى اگر كسى در طواف چنين احساسى نداشته باشد ، طواف او