ارزش حقيقى ندارد و او فقط طوافى ظاهرى بهجا آورده است . البته ، اگر حاجى مناسك حجّ را مطابق نظر فقها انجام دهد ، طواف او صحيح است .
شايد حكمت هفت دور طواف اين باشد كه فرصت مناسبى براى حجّكننده است كه اگر در دور اوّل نتوانست خود را در محضر ربوبى احساس كند و همه چيز را فداى او نمايد ، در دورهاى بعدى جبران كند و سرانجام در دور هفتم طواف ، حاجى احساس كند كه فقط خداوند در دل او جاى دارد و از اعماق وجود به سوى حقّ تعالى توجّه كند .
طواف نزد خداوند ثواب بسيارى دارد . امام صادق ( ع ) فرمودند :
« مَن طَافَ بِالبَيتِ اسبُوعاً كَتَبَ اللهُ عَزَّوَجَلَّ لَهُ سِتَّة آلَافِ حَسَنَة وَ مَحَا عَنهُ سِتَّة آلَافِ سَيّئَة » « 1 »
اگر كسى هفت بار طواف بهجا آورد ، خداوند شش هزار حسنه به او عنايت مىفرمايد و شش هزار گناه او را مىآمرزد .
بعد از طواف ، دو ركعت نماز طواف در پشت مقام ابراهيم ( ع ) خوانده مىشود . طواف حقيقى آن است كه انسان پس از انجام دادن آن ، آمادگى عروج به محضر ربوبى را پيدا كرده باشد و نماز طواف به منزلهء مركب عروج او به عرش الهى است . پيامبراكرم ( ص ) فرمودند :
« الصَّلاة مِعرَاجُ المُؤمِن » « 2 »
نماز سبب عروج مؤمن است .
متأسفانه عدّهاى در حجّ ، هدف اصلىِ انجامِ اعمال را فراموش كرده و به ظاهر احكام آن تمسك مىجويند . مثلًا هنگام احرام بستن به درست بودن تلفظ
هامش
( 1 ) الكافى ، ج 2 ، ص 194
( 2 ) بحارالانوار ، ج 81 ، ص 255