نظر علماى اخلاق نيز انسان با لبّيك گفتن در پيشگاه ربوبى قرار مىگيرد و توجّه به غير حقّ بر او حرام مىگردد .
انسان بايد در تمام اعمال حجّ حضور قلب داشته باشد ؛ يعنى از هنگام بستن احرام تا پايان مراسم حجّ ، خود را در محضر پروردگار عالم احساس كند . از نظر علماى اخلاق ، حضور قلب در تمام عبادتها شرطى اساسى است و همهء اعمال عبادى را بايد با قصد تقرب و خلوص انجام داد ؛ در حجّ نيز انسان با داشتن حضور قلب مىتواند به خداوند تقرب جويد . چنانچه در اعمال حجّ حضور قلب نباشد ، مورد قبول خداوند متعال قرار نمىگيرد . البته از نظر فقهى كسى كه مناسك حجّ را درست انجام دهد ، حجّ او صحيح است و موجب رفع تكليف از او مىشود .
علماى اخلاق عقيده دارند ، همانطور كه در نماز گاهى يك دهم ، گاهى ثلث و گاهى نصف آن قبول مىشود ؛ يعنى همان مقدارى كه با حضور قلب انجام مىشود ، در حجّ نيز بخشهايى از آن كه با حضور قلب انجام شده باشد ، مورد قبول خداوند قرار مىگيرد . ممكن است از يك حاجى فقط احرام او و از حاجى ديگر طواف ، نماز و سعى او پذيرفته شود .
گفتن لبّيك در فاصلهء بين ميقات تا شهر مكّه مستحبّ است ، علّت اين امر شايد اين باشد كه توجّه حاجى به خداوند لحظهاى قطع نشود و پيوسته ذكر خدا را بر لب داشته باشد تا نور الهى بر دل او بتابد . دل مؤمن به منزلهء عرش الهى و خانهء اوست ، همانطور كه در خانهء انسان جز خانواده و بستگانش نمىتوانند وارد شوند و افراد غريبه و نامحرم اجازهء ورود به خانهء او را ندارند ، دل مسلمان هم در زمان احرام بايد چنين باشد و غير خدا در آن راه نيابد .
هنگامى كه كسى توفيق مىيابد خانهء خدا را زيارت كند ، خانواده ، خويشان
اسلام، آيين رستگارى (فارسى) — صفحة 269
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٢٦٩