پرداخت كند ، چنانچه به كسى بدهكار است ، دِين خود را ادا كند و اگر به مسلمانى ستم كرده است ، رضايت او را جلب كند . خلاصه بكوشد تا همهء كارهاى خود را اصلاح و نقاط ضعف آن را جبران كند . بنابراين ، كسى كه به حجّ مىرود ، درست مانند كسى كه در لحظهء مرگ قرار دارد و خود را براى رفتن مهيا مىكند ، بايد به تمام اعمال خود رسيدگى كند . حجّى كه با آمادگى كامل همراه باشد ، ارزشمند است و ذخيرهاى براى آخرت مىشود .
قدم سوّم ، خالص كردن نيّت است . كسى كه عازم سفر حجّ مىشود بايد ناخالصىها را از نيّت و قصد خود پاك كند . نخستين شرط صحيح بودن تمام عبادتها اين است كه براى رضاى خداوند باشد . هدف از مكّه رفتن تنها اطاعت از فرمان الهى و انجام دادن وظيفه است و براى به دست آوردن عنوان ، تجارت ، استراحت و تفريح و . . . نمىباشد . در روز قيامت كه وجههء ملكوتى اعمال انسانها آشكار مىشود ، اگر حجّ براى خدا نباشد ، ظلمت و آتش به همراه دارد و اگر خالص و لِلّه باشد ، نورانى و درخشنده است .
پيامبراكرم ( ص ) در آخرين سفر حجّ خود فرمودند :
« يَأتِى عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ يَكُونُ فِيهِ حَجُّ المُلُوكِ نُزهَة وَ حَجُّ الأغنِيَاءِ تِجَارَة وَ حَجُّ المَساكِينِ مَسألَة » « 1 »
زمانى مىرسد كه بزرگان امت من براى تفريح و ثروتمندان براى تجارت و فقيران نيز براى ريا و به دست آوردن عنوان و اعتبار به حجّ مىروند .
و نيز امام صادق ( ع ) فرمودند : « حجّ دو گونه انجام مىشود : براى خدا و براى مردم . پس كسى كه براى خداوند حجّ انجام دهد ، پاداش او رضاى پروردگار و
هامش
( 1 ) تهذيب الاحكام ، ج 5 ، ص 463