شود ، هيچ گناهى نبايد در نامهء اعمال او بماند . اگر شخص در تمام عمر از شيطان و هواهاى نفسانى پيروى كرده و گناهان بى شمارى را مرتكب شده باشد ، چنانچه حقيقتاً توبه كند و به سوى خداوند برگردد ، حتماً پروردگار عالم توبهء او را مىپذيرد . قرآن كريم مىفرمايد :
إِلَّا مَن تَابَ وَ آمَنَ عَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا فَاولَئِكَ يُبَدّلُ اللهُ سَيّئَاتِهِم حَسَنَاتٍ وَ كَانَ اللهُ غَفُوراً رَحِيماً
« 1 » مگر آن كسانى كه توبه كنند و ايمان آورند و كارهاى شايسته انجام دهند . خدا گناهانشان را به نيكىها بدل مىكند و خدا آمرزنده و مهربان است .
رسولاكرم ( ص ) مىفرمايند :
« التَّائِبُ مِنَ الذَّنبِ كَمَن لَا ذَنبَ لَهُ » « 2 » توبه كنندهى از گناه ، مانند كسى است كه گناه نكرده است .
در توبه دو لطف وجود دارد و هر دو لطف از سوى خداوند است ؛ نخستين لطف او اين است كه به بنده توفيق توبه عطا مىكند و دوّمين لطف او آن است كه توبهء او را مىپذيرد .
بر اثر توبه ، حالت يقظه در انسان به وجود مىآيد ؛ يقظه به معناى بيدارى است . در اين بيدارى انسان بايد با خود بينديشد كه اگر به جاى سفر حجّ به عالم برزخ وارد مىشدم ، وضع من چگونه بود ؟ آيا در محضر خداوند مىتوانم جواب كارهايم را بدهم يا خير ؟ آيا پروردگار از من راضى است يا خير ؟
اگر به راستى حالت يقظه در انسان به وجود بيايد و به اين نكته توجّه پيدا كند ، قبل از حجّ و قبل از مرگ به جايى مىرسد كه خداوند او را مخاطب قرار
هامش
( 1 ) فرقان / 70
( 2 ) وسائل الشيعة ، ج 16 ، ص 75