سلامت معنوى ، طى كند و بر آن راه درست ، معتقد و مقيّد بماند ، در روز رستاخيز نيز صراط در جهنّم را با صحّت و سلامت خواهد پيمود و از آنجا به بهشت الهى خواهد رسيد و هر كس در اين جهان فانى از صراط مستقيم ، منحرف گردد ، در سراى باقى هم بر صراط خواهد لغزيد و چون نمىتواند آن را طى كند ، در جهنّم واقع خواهد شد . و البته طبيعى است كه نوع گذشتن از صراط در قيامت ، هم وابسته به مراتب تقيّد انسانها به صراط در دنيا است . بعضى از آدميان ، صراط در روز رستاخيز را با سرعت بسيار نظير سرعت برق يا سرعت لحظه طى مىكنند چرا كه حسابِ افرادى كه خود را از قيد و بند نفس و اسارت معصيت رها كردهاند ، آسان است و بعضى ديگر كه داراى گناهان و نافرمانىهايى هستند ، اين مسير را افتان و خيزان مىروند چرا كه صراط مستقيم در اين جهان را نيز افتان و خيزان پيمودهاند و بعضى ديگر كه هيچگونه تقيّدى به صراط مستقيم دنيا نداشتهاند در روز قيامت هم صراط در جهنّم را طى نخواهد كرد و از همانجا در جهنّم واقع خواهد شد .
فصل چهلم : توبه
اين فصل از جهاتى بهترين فصل از اين مباحث است .
« توبه » يعنى بازگشت گناهكار و پشيمانى از قصور و تقصير ، بازگشت از نفس امّاره و صفات رذيله به سوى رحمت خداى متعال ، بازگشت از طاغوتها مخصوصاً از شيطان جنّى و انسى به سوى اللَّه تباركَ و تعالى و بالاخره بازگشت از هوا و هوس و از هر وسوسهاى به سوى پروردگار مهربان . خداوند نيز وعده داده است چنين توبهاى را قبول كند گرچه گناه گنهكار ، بسيار باشد :
« يا عِبادِىَ الَّذينَ اسْرَفُوا عَلى انْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ انَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَميعاً » .
« 1 » « اى بندگان من كه بر خود اسراف كردهايد از رحمت خداوند نا اميد نشويد كه خدا همهء گناهان را مىآمرزد » .
بلكه خداوند رحمان وعده داده است گناه را ، هر چند بزرگ باشد مانند قتل ، شرك و زنا ، بيامرزد و نامهء سياه اعمال را محو كند :
هامش
( 1 ) - زمر / 53 .