« كسى كه از آيينش برگردد و در حال كفر بميرد تمام اعمال نيك او در دنيا و آخرت بر باد مىرود و آنان اهل دوزخ هستند و هميشه در آن خواهند بود » .
اين نكتهء آخر يعنى تبديل حسنات به سيئات و بالعكس ، همان چيزى است كه متكلّمين و علماء علم كلام ، از آن با عنوان « حبط و تكفير » ياد كردهاند كه « حبط » عبارت است از اينكه ثواب اعمال پيشين بر اثر گناهان از بين برود و « تكفير » به اين معنى است كه كيفر و آثار گناهان پيشين به خاطر اعمال نيكِ بعدى ، زائل شود . كلاميّون شيعى به تبعيّت از قرآن كريم و معصومين عليهم السلام ، در اين زمينه ، كلمات متين و ارزندهاى دارند كه بايد به محل تفصيل آن مراجعه كرد .
فصل سى و ششم : خلود در آتش
شيعه به تبعيت از قرآن كريم و روايات اهل بيت عليهم السلام عقيده دارد كه خلود و جاودانگى در جهنّم مربوط به افرادى است كه زمينهء نجات آنها به كلّى از بين رفته است ، كسانى نظير كافران و مشركان :
« انَّ الَّذينَ كَذَّبُوا باياتِنا وَ اسْتَكْبَرُوا عَنْها لا تُفَتَّحُ لَهُمْ ابْوابُ السَّماءِ وَ لا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتّى يَلِجَ الْجَمَلُ فى سَمٍّ الْخِياطِ » .
« 1 » « كسانى كه آيات ما را تكذيب كردند و در برابر آن تكبّر ورزيدند ، درهاى آسمان به رويشان گشوده نمىشود و داخل بهشت نخواهند شد مگر اينكه شتر از سوراخ سوزن بگذرد » .
« انَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ انْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ » .
« 2 » « خدا ، اين را كه به او شرك ورزيده شود نمىبخشد و غير از آن را براى هر كه بخواهد مىبخشد » .
ولى آنان كه درّ گرانبهاى ايمان را در صدف وجود خود دارند ، گرچه به دليل نافرمانىها و معصيتهاجهنّمى باشند ، امّا به صورت دائمى و هميشگى در جهنّم باقى نخواهند ماند بلكه به اندازهاى در جهنّم مىمانند كه آتش و عذاب الهى ، كدورتهاى آنها را از ميان ببرد تا آنگاه پاكيزه و
هامش
( 1 ) - اعراف / 40 .
( 2 ) - نساء / 48 .