« ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ ايْديكُمْ وَ انَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلّامٍ لِلْعَبيدِ » .
« 1 » « اين در مقابل كارهايى است كه از پيش فرستادهايد ، خداوند نسبت به بندگانش هرگز ستم روا نمىدارد » .
بنابراين مسألهء خلود و جاودانگى پاكان و نيكان در بهشت و خلود و جاودانگى آلودگان و معصيت كاران در جهنّم براى اهل جهنّم امرى طبيعى است . همچنين عذابهاى دردناك جهنّم نظير نعمتهاى بهشتى امرى قرار دادى و به عنوان كيفر يا پاداش نيست تا گفته شود آن كيفرها و پاداشها با آن اعمال موقّت دنيايى تناسب ندارد و خلود در جهنّم با اعمال زشت موقّت - كه حدّ بالاى آن مثلًا در يك دورهء عُمر صد ساله است - متناسب نيست .
البته « توبه » در اين دنيا و « مغفرت » و « شفاعت » در آخرت براى كسانى كه لياقت دارند و با دست خود اين شايستگىها را از بين نبردهاند ، باعث رهايى گناهكاران مىشود و به عبارت ديگر ميان انسان و آتش فاصله مىاندازد و بلكه از قرآن شريف استفاده مىشود كه « توبه » انسان و « مغفرت » خداوند و « شفاعت » اهل بيت عليهم السلام ، آتش و نقمتهاى آن را نابود مىكند :
« الّا مَنْ تابَ وَ امَنَ وَ عَمِلَ عَمَلًا صالِحاً فَاولئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ » .
« 2 » « مگر كسانى كه توبه كنند و ايمان آورند و عمل صالح انجام دهند كه خداوند گناهان آنان را به نيكيها تبديل مىكند » .
همچنانكه از قرآن كريم استفاده مىشود كه بعضى اعمال نيز ، نعمتهاى بهشتى را نابود مىكند و در حقيقت حسنه را به سيّئه تبديل مىنمايد :
« لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْاذى كالَّذى يُنْفِقُ مالَهُ رِئاءَ النَّاسِ وَ لا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْيَومِ الْاخِرِ » .
« 3 » « بخششهاى خود را با منّت و آزار باطل نكنيد مانند كسى كه مال خود را براى نشان دادن به مردم انفاق مىكند و به خداو روز قيامت ايمان نمىآورد » .
« وَ مَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دينِهِ فَيَمُتْ وَ هُوَ كافِرٌ فَاولئِكَ حَبِطَتْ اعْمالُهُمْ فِى الدُّنْيا وَ الْاخِرَةِ وَ اولئِكَ اصْحابُ النَّارِ هُمْ فيها خالِدُونَ » . « 4 »
هامش
( 1 ) - انفال / 51 .
( 2 ) - فرقان / 70 .
( 3 ) - بقره / 264 .
( 4 ) - بقره / 217 .