است كه حقيقت قرآن مىباشد و حالت بسيط و جمع الجمعى دارد . « ثمّ فصّلت » ؛ يعنى بعد آياتش جدا جدا شد » .
پس قرآن دو نزول دارد ، اوّل به صورت جمعى ، آن « امّ الكتاب » بر قلب پيامبر نازل شد و بعد تدريجا به صورت همين آيات بيان شد .
اشكالات بر اين عقيده
بعضى از معاصران اين عقيده را به شدّت ردّ مىكنند و مىگويند : براى چه قرآن بر قلب پيامبر نازل شده است ؟ به چه دليل بگوييم « بيت المعمور » ؛ يعنى قلب پيامبر ؟ ! بعد كلام شيخ مفيد را در شرح عقايد شيخ صدوق نقل مىكنند كه ايشان فرموده است : « اين كه شيخ صدوق گفته قرآن دو گونه نزول دارد ؛ يكى دفعى و ديگرى تدريجى ، خبر واحد است و موجب علم نمىشود ، در نتيجه ، طبق آن نمىتوان عمل كرد . ما مىدانيم كه قرآن تدريجا و بر طبق حوادث نازل مىشد ، پس ملزم شدن به دو نزول براى قرآن معنى ندارد . » بعد مىگويد : مثلا آيهء :
سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّتِي تُجادِلُكَ فِي زَوْجِها
« 1 » مربوط به داستان « حوله بنت خويلد » است كه آمده بود نزد پيامبر و از شوهرش شكايت داشت . آيهء :
إِذا رَأَوْا تِجارَةً أَوْ لَهْواً انْفَضُّوا إِلَيْها
« 2 » مربوط به گروهى است كه آمده بودند ، براى نماز جمعه و زمانى كه صداى طبل و شيپور تجّار را شنيدند ، پيامبر را ترك كردند و به طرف آنها رفتند . آيهء :
فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ
« 3 » بعد از شهادت عدهاى نازل شد . بعضى آيات لفظ « قالوا » و « جاؤوا » و « رأوا » دارد و اينها حكايت از يك امر واقعى خارجى است . چگونه مىشود اين آياتى كه هيچ ربطى به هم ندارند يك جا بر پيامبر نازل شده باشد .
هامش
( 1 ) - مجادلة / 1 .
( 2 ) - جمعه / 11 .
( 3 ) - احزاب / 23 .