قدر نازل شده است يا نه ؟ آيا مىخواهيد بگوييد قرآنى كه حدود هفت هزار آيه دارد ، شش هزار آيهاش ؛ مثلا در شب قدر و هزارتاى ديگر در طول بيست سال نازل شده است ؟ هيچ دليلى بر اين حرف نداريم ، و اگر مىخواهيد بگوييد كه معظم قرآن در شبهاى قدر هر سال نازل شده ؛ يعنى كلمهء « ليلة القدر » را جنس بگيريد . گفتيم اين ، خلاف ظاهر است و « ليلة القدر » در يك شب قدر ظهور دارد .
عقيدهء صحيح كدام است ؟
عقيدهء ما اين است كه قرآن دو گونه نزول دارد . به دليل آن دسته آياتى كه پيش از اين ذكر كرديم . دستهء اوّل بر نزول دفعى قرآن و دستهء دوم بر نزول تدريجى قرآن دلالت داشت . ديگر راهى براى جمع اين آيات وجود ندارد ، الّا اين كه قائل شويم قرآن دو گونه نزول دارد .
اشكالات بر اين عقيده
به اين عقيده اشكالاتى شده است . از جمله :
1 - دو نزول يعنى چه ؟ نزول اوّل قرآن كه دفعى بوده به چه كسى و كجا اتفاق افتاده است ؟
بعضى « 1 » در جواب گفتهاند : نزول نخستين كه دفعى بوده ، در شب قدر به « بيت المعمور » نازل شده است . « بيت المعمور » در آسمان چهارم قرار دارد . بعد بتدريج در طول بيست سال از « بيت المعمور » بر پيامبر نازل شده است . و دليلشان اين است كه خداوند در قرآن مىفرمايد :
وَ لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُهُ
« 2 » « اى پيامبر عجله نكن در خواندن قرآن ، قبل از اين كه وحى تمام شود . » پيامبر قبلا به نزول دفعى قرآن علم داشته است ، لذا وقتى جبرئيل آيات را بر
هامش
( 1 ) - مرحوم شيخ صدوق در اعتقاداتش بيان كرده است .
( 2 ) - طه / 114 .