دانستيم ، هدايتهاى قبلى مقدّمه مىشوند ، و هدايت قرآنى از زمانى آغاز مىشود كه در صف متّقين قرار گيرد .
كلام ملا صدرا در هدايت قرآن
صدر المتألهين ، در كتاب « مفاتيح الغيب » مىفرمايد : سرّ قرآن و بالاترين مقصود قرآن ، دعوت عباد به ملك اعلا است ؛ يعنى حضرت حق - جلّ شأنه - .
فصول و ابواب و سور و آيات قرآن ، منحصرا در شش مقصد است . سه مقصد به عنوان استوانه و ستون ، و سه مقصد ديگر تابعاند . امّا سه مقصدى كه در حكم ستونند : يكى تعريف « مد عوّاليه » است ؛ يعنى تعريف خدا ، اين كه مىخواهيم انسانها را به كجا ببريم .
دوّم ، تعريف صراط مستقيم ؛ يعنى راه رسيدن به خدا چيست ؟
سوّم : تعريف الحال عند الوصول الى اللّه ؛ يعنى وقتى به خدا رسيديم وضعيت ما چگونه خواهد بود .
پس مبدأ ، معاد ، شناخت استوانههاى علم قرآن است .
بعد مىفرمايد : اين كه در حديث آمده است كه : « رحم اللّه امرء عدّ لنفسه و استعدّ لرمسه و علم من اين و فى اين و الى اين » « 1 » همين مطلب را مىگويد : « من اين » ؛ يعنى مبدأ ، « الى اين » ؛ يعنى معاد و « فى اين » ؛ يعنى الآن كه زمان پيمودن طريق است .
علم به مبدأ شريفترين اين علوم است ، بعد معاد ، و سپس شناخت طريق ؛ يعنى كيفيّت تزكيهء نفس از شوق به طبيعت . بقيهء علوم را براى رسيدن به تزكيهء نفس مىخواهيم ، غايت الغايات نيز همين است .
راه رسيدن به آن هدف اين است كه انسان از افعال خير خارجى كه مقدمهء
هامش
( 1 ) - خدا رحمت كند مردى را كه از خودش حساب مىكشد و آمادهء فردا مىشود و بداند كه از كجا آمده و به كجا آمده و به كجا خواهد رفت .