درس پانزدهم
علم تفسير دربرگيرندهء سلسله مقولاتى است كه بايد مورد بررسى قرار گيرد ، زيرا در علم تفسير كاربرد فراوانى دارند ، محكم و متشابه ، ناسخ و منسوخ ، مقولهء تأويل و . . .
از جمله اين مقولهها هستند . امّا در آغاز بايد علم تفسير را توضيح داد .
معنايى تفسير در لغت
براى تفسير ، تعريفهاى گوناگونى ارائه شده ، ولى معناى تفسير واضح است . تفسير ؛ يعنى روشنگرى و تبيين . در سورهء فرقان آيهء 33 آمده است :
وَ لا يَأْتُونَكَ بِمَثَلٍ إِلَّا جِئْناكَ بِالْحَقِّ وَ أَحْسَنَ تَفْسِيراً
؛ يعنى احسن بيانا و تفصيلا ، و از مادهء « فسر » به معناى كشف است .
همچنين در قاموس آمده است : الفسر : الابانة و كشف المغطّى ؛ يعنى يك چيز پيچيده را آشكار و پردهبردارى كردن . در لسان العرب دارد : الفسر : البيان ، كشف المغطّى . و التّفسير : كشف المراد عن اللفظ المشكل . تفسير ؛ يعنى كشف مقصود از لفظ مشكل .
همچنين در بحر المحيط آمده است : و يطلق على التّعرية للانسلاب ، فسّرت الفرس عرّيته ؛ گاهى تفسير مىگويند به اين كه زين حيوان را بر مىدارند و رهايش مىكنند » ؛ يعنى ديگر نمىخواهند سوارش شوند .
البته اين معناى لغوى تفسير است ، و چون كلمهء تفسير را در مورد كشف مقصود