بلند كرد و تبسّمى كرد . شخصى از علّت تبّسم حضرت سئوال كرد . حضرت جواب داد : هم اينك سورهء كوثر بر من نازل شد . » سيوطى در ادامه مىگويد : « اين روايت را بعضى توجيه كردهاند كه : وحى كه در بيدارى بر پيامبر نازل شده بود ، در خواب بر پيامبر جلوه كرد ، ولى اين توجيه صحيح نيست و ظاهر روايت غير اين است . » جواب ما اين است كه اولا : روايتى را كه سيوطى از انس بن مالك ، نقل مىكند ، اصلا سند ندارد . ثانيا : در روايت عبارت « انغفى اغفاء » آمده است ؛ يعنى پيامبر به حالت اغفا در آمد ، و اغفا به معناى خواب نيست ، بلكه به معناى حالت غشوة و بيهوشى است كه در ساير وحىها هم به پيامبر دست مىداده است .
بنابراين ، هيچ يك از آيات قرآن در خواب بر پيامبر نازل نشده است . علاوه بر اين ، بايد دقت شود كه خوابهاى پيامبر با بيدارى او فرقى ندارد . اين ما هستيم كه خوابمان با بيداريمان فرق دارد بلكه بيداريمان به مراتب از خوابمان دردناكتر است : « النّاس نيام اذا ماتوا انتهبوا ؛ مردم خوابند و وقتى مردند ، بيدار مىشوند . » غفلت ما در بيدارى بيشتر از غفلت ما در خواب است ، لذا وقتى مىخوابيم ، گاهى « رؤياهاى صادقه » مشاهده مىكنيم و جلوههاى عالم غيب پيش چشم ما ظاهر مىشود . در واقع هنگام خواب ، زمان بيدارى ماست و بيدارى ما ، بيدارى خواب است ؛ يعنى خيال مىكنيم بيدارى است ، در حالى كه خوابيم . امّا پيامبر اكرم ، نه خوابش مثل خواب ماست و نه بيداريش مثل بيدارى ما .
پيامبر اكرم فرمودند : من در خواب مىشنوم ، همان طورى كه در بيدارى مىشنوم و در خواب مىبينم ، همان گونه كه در بيدارى مىبينم .
پس اولا هيچ يك از آيات قرآن به صورت رؤيا و در خواب به پيامبر نازل نشد .
دوم اين كه : بر فرض اگر قبول كنيم كه آياتى در خواب بر پيامبر نازل شده ، خواب پيامبر هيچ فرقى با بيدارى او ندارد .
درسهائى از علوم قرآن (فارسى) — صفحة 121
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص١٢١