عشق و حكم
مناسب است سؤالى از منكران رابطهى هست و بايد بكنيم . اعمالى كه از سر عشق انجام مىشود و بدون در نظر گرفتن قانون و حكم هيچ كس و مقامى تحقق مىيابد چگونه هستند ؟ جز بر اساس رابطهى هست و بايد انجام مىشوند ؟ حتى ملاحظهى قانون و بايدِ معشوق خود را نمىكنند .
حالا كارى به عشقهاى مادى ندارم . عشق الهى كه در دل همهى اولياء خدا تجلى دارد چگونه منشأ اعمال و رفتار آنهاست ؟ نمازى كه على عليه السلام انجام مىدهد براى اين است كه خداوند فرمان داده و واجب كرده است يا چون خداوند را كامل و محبوب و مطلق و شايسته پرستش مىداند عبادت مىكند ؟ از خود على عليه السلام نقل است كه : « خدايا ترا نه به شوق بهشت و ترس دوزخت پرستش مىكنيم ، بلكه ترا شايستهى عبادت يافته ، عبادتت مىكنيم » و نيز از آن حضرت عليه السلام نقل است كه : « گروهى خدا را از ترس ( جهنم ) عبادت مىكنند و اين عبادت بردگان است و گروهى به شوق ( بهشت ) عبادت مىكنند و اين عبادت تاجران است و گروهى او را به عنوان تشكر از او عبادت مىكنند و اين عبادت آزادگان است » . « 1 »
و امام صادق عليه السلام مىفرمايد : « گروهى خدا را از ترس عبادت مىكنند ؛ اين عبادت بردگان است و گروهى به طلب ثواب عبادت مىكنند اين عبادت اجيران و مزد بگيران است و گروهى خدا را از روى محبت به او عبادت مىكنند ؛ اين عبادت آزادگان است كه بهترين عبادات است » . « 2 »
عمل اين اولياء خدا را چگونه توجيه مىكنيد ؟ آيا از يك قانون الزامى و بايد حتمى واصلى الهى و يا حتى از يك بايد استحبابى الهى برخاسته
هامش
( 1 ) - / وسائل ، ج 1 ، ص 10 ، مقدمهى عبادات ، و نهج البلاغه
( 2 ) - / مقدمهى عبادات وسائل ، ج 1 ، باب نهم ، روايت اول