صلاح ديد او انجام داده باشد . اين پرخاش صديقهء طاهره و تسلى و دلدارى مولا عليه السلام در جواب ، بازگوكنندهء رضايت كامل آن حضرت از اين برخورد سازندهء صديقهء طاهره است .
راستى اگر نبود حضور و خطبهء روشنگر پاره تن رسول الله صلى الله عليه و آله در حساسترين مرحلهء تاريخ اسلام ، با تبليغ گستردهء حاكمان آن روز ما از چه منبع موثقى مىتوانستيم به جريان نفاق حاكم در صدر اسلام پى ببريم ؟
باز در اين بخش ، فرازى نياز به توضيح دارد . ممكن است گفته شود : مولا عليه السلام در جواب فرمود :
فإنْ كنتِ تُريدينَ البلغةَ فَرِزقُكِ مضمون
؛ اگر مقصود شما روزى باشد ، روزىِ به قدر كفاف را خدا ضامن است . اين سؤال پيش مىآيد : مگر انگيزهء حضرت از ايراد خطبه ، رزق و روزى بود ، تا مولا عليه السلام در پاسخ ، چنين جوابى را بفرمايد ؟ با وجود پايهء معرفتى صديقهء طاهره عليها السلام در حد عصمت ، آيا چنين پاسخى مناسب است ؟
آيا مضمون و محتوا و استخوانبندى خطبه كه مملو از معارف الهى است و با بيانى شكافنده ، انحراف عظيم دست اندركاران سقيفه و نفاق حاكم بر جامعهء اسلامى را بازگو مىكند ، نشان دهندهء آن نيست كه فرياد صديقهء طاهره عليها السلام به جهت سرنوشت بدى كه در انتظار مسلمانان است مىباشد ؛ نه رزق و روزى ؟
پاسخ به اين سؤال با دقت در خطبه و با توجه به پرخاش مقدس صديقهء طاهره عليها السلام روشن مىشود كه مسلماً مولا عليه السلام در اين جواب در مقام آن نبوده كه حضرت را نسبت به رزق و روزى اطمينان دهد ؛ بلكه از آن جايى كه قلب مبارك زهراى طاهره عليها السلام از جريان وارونه كردن هدفهاى پيامبر عظيمالشأن اسلام صلى الله عليه و آله و . . . در رنج بود ، با جملههاى آرامبخشى چون : اى دختر برگزيده و يادگار نبوت ! من هرگز در اداى وظيفه كوتاهى نكردم . . . در مقام تسلى آن حضرت بود ؛ و گرنه همين سؤال در جملهء
فَماونيتُ عن ديني
؛ در دينم كوتاهى نكردم ، نيز مطرح است . مگر صديقهء طاهره عليها السلام در مقام و عظمت مولا عليه السلام نمىفرمايد :
مَكْدوداً في ذاتِ اللّهِ ، مُجتهِداً في امرِ اللّهِ
. پس مسلماً صديقهء طاهره عليها السلام مىدانست كه مولا عليه السلام كوتاهى نفرموده است . به اين قرينه و قراين ديگر ، مراد در اين جملههاى مولا عليه السلام معانى اصلى و ابتدايى نيست . به اصطلاح علم بلاغت ، در اين فراز ،
شرح خطبه حضرت زهرا (ع) (فارسى) — صفحة 617
مساهمون: عز الدين حسينى زنجانى
ص٦١٧