امت رسول . . . و بابى براى سرّ او ، و كليدى براى پيروزى رسول قرار دادى ؛ تا اين كه لشكريان شرك به اذن تو مغلوب شدند .
شرك بعد از ايمان
متن : و أَشَركتم بعدَ الإيمانَ .
شرح : خطاب به همهء حاضران ، اعم از مهاجر و انصار : همگى پس از ايمان مشرك شديد . شريكة القرآن مطلب بسيار مهمى را بيان مىكند - العياذ باللّه - سخن گزافى به زبان نمىآورد ؛ قاطعانه به همهء حاضران مىفرمايد كه شما پس از ايمان مشرك شديد . اين فراز ، صغرا را بيان مىفرمايد كه جامعهتان به شرك آلوده شده و بايد به فرماندهى ما اهل بيت به جنگ برخيزيد . كبراى اين قياس را بعد از اقتباس از آيهء شريفه كه فرمود : « أَ لَاتُقاتِلُونَ قَوْماً نَكَثُوا أَيْمانَهُمْ » « 1 » ؛ بيان مىفرمايد .
دربارهء هر دو مقدمه به نحو اختصار بحث مىكنيم :
دربارهء اين كه اكثر مردم مشرك شدند ، در بخش توحيد گفته شد كه آيهء شريفهء « فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الوُثْقى لا انْفِصامَ لَها » « 2 » . بر اينكه توحيد در اسلام امرى بسيط نيست و مركب است دلالت دارد . به اين معنا كه اسلام و قرآن فقط به اين اكتفا ننموده كه ايمان فقط پذيرش خداست ؛ بلكه نجات از شركهاى گوناگون و رسيدن به عروة الوثقى ، واقعيت توحيد را تشكيل مىدهد ؛ كه اوّل نفى طاغوت و بعد ايمان به خداست ؛ به طورى كه اگر اين مجموع تحقق يافت ، آنگاه تمسك به ريسمان الهى صورت يافته و گرنه تمسك به ريسمان الهى نيست . هرگونه ايمانى كه همراه با نفى طاغوت نباشد ، سخت سست بنياد و در معرض گسستگى است . « 3 »
از طرفى از وقوع طاغوت در مقابل « الله » در آيهء شريفه استفاده مىكنيم طاغوت
هامش
( 1 ) . توبه ( 9 ) آيهء 12 .
( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 256 .
( 3 ) . چنانچه اين معناى تركيبى توحيد را از سبك تعبير استفاده مىكنيم ؛ زيرا « مَنْ » از اسماى شرط است و عبارت « فَقَدِ اسْتَمْسَكَ » جزاى شرط است . مثل اين كه فرموده : به شرط نفى طاغوت و ايمان ، به خدا ، تمسك ، محقق است .