علماى نسب اجماع دارند كه ابوقحافه اولاد يهود را درس مىداده .
در عبارت پيشينِ خطبهء حضرت زهرا عليها السلام ، جملهء
ظَهَرَ فيكُم حَسيكةُ النّفاق
كه جواب از جملهء
لَمّا اختارَ اللهُ . . . « 1 »
است ، اشاره به يكى از خواص شيطان است كه قرآن كريم با اشاره به آن مىفرمايد : « مِنْ شَرِّ الوَسْواسِ الخَنّاسِ » . « 2 » در مجمع البحرين آمده « وسواس خناس » يعنى شيطان ، زيرا « خَنَسَ » يعنى چيزى پس از پنهان شدن ظاهر شود . اين يكى از خصلتهاى شيطان است . وقتى كه انسان ، خدا را يادآورد ، پنهان شده و وقتى ياد خدا از قلب رفت ، بيرون مىآيد . قرآن رسول خدا صلى الله عليه و آله را « ذكر » مىنامد :
« فَاتَّقُوا اللَّهَ يا أُولِى الأَلْبابِ الَّذِينَ آمَنُوا قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْكُمْ ذِكْراً » ؛ « 3 »
اى صاحبان عقل كه ايمان آوردهايد ! از خدا پروا داشته باشيد . چه اين كه به تحقيق خدا بر شما ذكر و رسولى فرستاد كه آيات خدا را بر شما مىخواند .
بنابراين ذكر خداوند ( رسول اكرم صلى الله عليه و آله ) از ميان شما غايب شد ، چگونه نوبت به شيطان خناس مىرسد كه نطق كند و اظهار وجود نمايد ؟
توبيخ انصار !
متن : وَ أَطْلَعَ الشِّيطانُ مِنْ مَغْرَزِهِ هاتفاً بِكُم فَأَ لْفاكمْ لِدَعْوَتِهِ مُسْتَجِيبينَ ، وَ لِلغرّةِ فيه مُلاحِظينَ ، ثُمَّ اسْتَنْهَضَكُمْ فَوَجَدَكُمْ خِفافاً ، وَ أَحْمَشْكُمْ فَأَ لْفاكُمْ غضاباً فَوَسَمْتُمْ غَيْرَ إِبِلِكُمْ وَ آوْرَدْتُمْ غَيْرَ شِرْبِكُمْ هذا وَ الْعَهْدُ قَرِيبٌ ، وَ الكَلْمُ رَحيبٌ ، وَ الجَرحُ لَمّا يَنْدَمِلْ وَ الرّسولُ لَمّا يُقْبَرْ ؛ شيطان از نهانگاه خودسردرآورد و شما را به سوى خود خواند و شما را به دعوت خود پذيرا و بر فريبش آماده يافت . سپس شما را به قيام فراخواند . شما را بسيار چالاك يافت و به هيجان آورد . ديد كه در راه او چه خشمگين مىباشيد و در نتيجه ، مركبى غير از مركب خودتان براى خود انتخاب كرديد ، و در چشمه ، آبى نديد
هامش
( 1 ) . فَلَمّا اختارَ اللّهُ دارَ لنبيه انبيائِه و مَأوى اصفيائِهِ ظَهَر فيكُم حَسيكةُ النِّفاق .
( 2 ) . ناس ( 114 ) آيهء 4 .
( 3 ) . طلاق ( 65 ) آيهء 10 .