متعرّض شدهاند . از باب نمونه ابن اثير در النهايه مىگويد :
في حديث أبيبكر و النسابة :
إنّكَ مِن زَمَعاتِ قُريش ، « الزَمَعة » بالتحريك التلعة الصغيرة اى لستَ من أشرافِهم . « 1 »
جوهرى در صحاح مىگويد :
« الزمع » رذالُ المال يُقال : هو من زمعهم
. در استيعاب آورده :
لمّا بوِيعَ لأبي بَكر جَاءَ أبوسُفيان بن حرب إلى عليٍّ - صلوات اللّه عليه - فَقالَ ، غَلَبَكم على هذا الأمرِ أرذلُ بَيتٍ في قُريش .
ابنابىالحديد در شرح نهج البلاغه آورده كه زبير بن به كار در موفقيات حكايت كرده كه ابوبكر در جاهليت به قيس بن عاصم منقرى گفت :
ما حَمَلكَ عَلى انْ وَ أَدْتَ ؟
؛ چه چيز تو را وادار كرد كه دختر خود را زنده به گور كنى ؟ گفت :
مخَافةَ ان يَخلفَ عليهِنّ مثلُك
؛ ترسيدم مثل تو صاحب و شوهر آنها گردد .
باز ابنابىالحديد در شرح خود آورده : عبدالملك بن مروان در جواب نامهء مصعببن زبير نوشت :
امّا ماذَكرتَ مِن وفائِكَ فَلعمري لَقَد وَ فى أبوكَ ( زبير ) لِتيم و عديّ بُعَداء قريش و زَعانِفها
؛ اما آنچه كه در مورد وفاى خودت نوشتى ، به جان خودم سوگند ! پدرت به تيم و عدى ، مطرودان و اراذل قريش ، وفا نمود . ( زعانف : جمع « زعنف » ، رَذل و پست ) .
استيعاب از سعيد بن مسيب نقل كرده :
لمّا قُبِض رسولُ اللّه صلى الله عليه و آله ارتَجَتْ مَكّة فَسَمِع بذلك أبوقُحافة فقال : ماهذا ؟ قالوا :
قُبِض رَسولُ اللّه صلى الله عليه و آله . قال : أمرٌ جَلَلٌ . قال : فمَن وَلّى بعدَه ؟ قالوا : ابنُك . قال :
فهل رَضيتْ بذلك بنوعبدمَناف و بنَو المغيرة ؟ قالوا : نعم . قال : لا مانِعَ ما أعطَى اللّهُ ولامُعطيَ لما مَنَعه اللّه ؛ « 2 »
وقتى كه روح رسول خدا صلى الله عليه و آله به ملأ اعلى پيوست ، صدايى در مكه پيچيد و ابوقحافه آن صدا را شنيد و گفت : اين صدا ، چيست ؟ گفتند : رسول خدا صلى الله عليه و آله رحلت فرمود . گفت : اتفاق بزرگى است . گفت : چه كسى بعد از او زمام امور را به دست خواهد گرفت ؟ گفتند : پسر تو .
هامش
( 1 ) . النهايه ، ص 131 .
( 2 ) . الاستيعاب ، ج 3 ، ص 976 .