باز ابوزرعه از جدش جرير نقل كرده :
قالَ لي رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله في حَجّةِ الوداعِ : « استَنصِتِ الناسَ » . ثم قال : « لاتَرجِعوا بَعدي كُفّاراً يضربْ بعضُكم رقابَ بعض » ؛
پيامبر در حجة الوداع به من فرمود : مردم را ساكت كن . سپس فرمود : پس از من به كفر برنگرديد كه بعضى گردن بعضى ديگر را بزند .
باز در كتاب حدود ، قسمتى از نظير اين عبارت رسول اكرم در خطبهء حجة الوداع را بيان كرده ، در آن جا به اين تعبير است :
ويحكمُ أو ويلكم « لاتَرجِعُنَّ بعدي كُفّاراً يضربْ بَعْضُكُمْ رقابَ بعضٍ »
. باز صريحتر از اينها در نگرانى پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله ، از سعيد بن جبير از ابن عباس از رسول اكرم صلى الله عليه و آله نقل مىكند كه آن حضرت پس از وصف محشر فرمود :
ثم يُؤخَدُ برجالٍ مِن أَصحابي ذاتَ اليمينِ و ذاتَ الشّمالِ فأقول : أصحابي .
فيُقال : إنّهم لايَزالوا مُرتدّين على أعقابِهِم منذ فارَقتَهم . فأقول كما قال العبدُ الصالحُ عيسى بنُ مريم : كنتُ عليهم شهيداً مادمتُ فيهم ، فَلمّا تَوفَّيتَني كنتَ أنتَ الرقيبَ عليهم ، و أنتَ على كلِّ شيءٍ شَهيد ؛
سپس گروهى از اصحاب من در محشر به طرف راست و چپ از جايگاه من ( كه در روايات ديگر به حوض تعبير شده ) منحرف مىشوند . آنگاه مىگويم . اينها اصحاب من هستند ، كجا مىروند ؟ جواب مىرسد : همين اصحاب تو پس از اين كه آنها را مفارقت نمودى به اعقابشان برگشتند . ( يعنى از اسلام خارج شده و به كفر بازگشتند ) آنگاه من همانند عبدصالح ، عيسى بن مريم مىگويم : من مادامى كه در ميان آنان بودم بر آنان مراقب و گواه بودم ، و از هنگامى كه مرا قبض روح نمودى ، تو خود بر آنان مراقب و گواهى .
باز در آخر تفسير سورهء مائده از سعيد بن جبير از ابن عباس در خطبهاى در شرح اوضاع محشر نقل مىكند : رسول اكرم صلى الله عليه و آله فرمود :
ألا و إنَّه سَيُجاء بِرجالٍ مِن أمّتي فيؤخَذُ بِهم ذاتَ الشمال . فأقول : ياربّي أصحابي ! فيُقال : إنّك لاتَدري ما أحدَثوا بعدَك فَأَقولُ كما قالَ العبد الصالح . . . ؛ « 1 »
هامش
( 1 ) . همان ، كتاب تفسير القرآن ، ص 69 .