در فعاليت شتاب زده و آشكار .
قرآن كريم مىفرمايد : « الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ » ؛ « 1 » امروز كافران از آسيب رساندن به دين شما مأيوس شدهاند . پس ترسى از آنان نداشته باشيد و از من بترسيد . يعنى از مقام عدل من بترسيد .
در دعاى بعد از زيارت ثامن الائمه - صلوات اللّه عليه - آمده :
جلَّلْتُ أن يُخافَ منكَ إلّا العَدل
؛ بزرگتر از آنى كه جز به خاطر مقام عدلت مورد بيم و خوف باشى . « 2 » به نظر سطحى مقتضاى قاعده آن است كه بفرمايد :
فلا تَخشَوهُم وارْجوني
؛ از كفار نترسيد و به من اميدوار باشيد و توكل داشته باشيد . زيرا مىبينيم كه خداى متعال فتح و پيروزى در جنگ بدر را كه جز يك فتح بيش نيست ، براى بر طرف ساختن دل سردى و سستى مسلمانان در جنگ احد گوش زد مىفرمايد :
« إِذْ هَمَّتْ طائِفَتَانِ مِنْكُمْأَنْ تَفْشَلَا وَاللَّهُ ولِيُّهُمَا وَ عَلَى اللّهِ فَلْيَتوَكَّلِ الْمُؤمِنُون * وَ لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللّهُ بِبَدْرٍ وَ انْتُمْ أَذِلَّةٌ فَاتَّقُوا اللّهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ » ؛ « 3 »
هنگامى كه دو طايفه از مؤمنان مىخواستند سستى به خود راه دهند ، خداوند ولىّ و متصرف در كار آنهاست و مؤمنان بر خدا توكل كنند . بىشك خدا در بدر وقتى كه به ذلت افتاده بوديد شما را يارى نمود . پس ، از خدا بترسيد و به خدا اميدوار باشيد كه در اين صورت شكرگزار نعمت پيروزى گذشته خواهيد بود .
اين آيهء شريفه از سستى و تن دادن به زبونى مؤمنان پس از پيروزى جلوگيرى مىكند و به آنها دلدارى داده و به داشتن دل قوى اميدوارى مىدهد . خدايى كه براى پيروزى گذشته اين چنين دلدارى مىدهد و روح اميدوارى را بارور مىسازد ، حال چرا پس از اين همه
هامش
( 1 ) . مائده ( 5 ) آيه 3 .
( 2 ) . در سورهء بقره ( 2 ) آيهء 209 ، خطاب به مسلمانها مىفرمايد : « فَان زَلَلتُم مِنْ بعدِ ، ما جاءَتْكم البيّناتُ فَاعْلَموا انَّ اللّهَعزيزٌ حكيم » ؛ اگر پس از آمدن دليلها و حجتهاى روشن لغزيديد ، بدانيد خدا غالب و حكيم است . يعنى اگر طبق دستورهاى پيامبرتان رفتار نموديد ، آنوقت نتايج سودمند آن را خواهيد ديد ؛ و گرنه نمىتوانيد بر خدا غالب و چيره شويد . او غالب است و بر خلاف حكمت رفتار نمىكند .
( 3 ) . آل عمران ( 3 ) آيات 122 - 123 .