گوسالهء سامرى ( افراط و غلو نمودند ؛ مثل اين كه رگ و ريشهء قلبهاى آنان را محبت گوساله آبيارى شده ؛ به سان آب نوشيدنى كه به اعماق بدن انسان نفوذ مىكند ، گوساله پرستى نيز مانند معشوق و محبوب حاضر در نزدشان بود ) . بگو ( اى پيامبر ! ) چه بد ايمانى است كه شما را به عبادت گوساله وا مىدارد ؛ اگر در واقع ايمان داشته باشيد !
قرآن كريم در اين آيهء شريفه و در آيات نظير اين ، سخت تهديد مىنمايد ، چنانچه دستورهاى دينى مو به مو عمل نشد و سليقهها دخالت نمود ، دين توحيد نه فقط به شرك تبديل خواهد شد ، بلكه به صورت قبيحترين بت پرستى و به صورت پرستش گوساله - كه معلول مسخ شدن فطرت خدادادى است - جلوه خواهد كرد . اين چنين بت پرستى قبيح و زشت خواهد بود ؛ چون زاييدهء تحريفها در دين توحيد خواهد بود . به همين جهت خداى متعال مىفرمايد : دين و ايمانى كه فرمان پرستش گوساله را صادر مىنمايد ، حكومت گوساله و يا آنچه را كه در حكم آن است جايگزين حكومت اللّه مىكند ، چنين ايمانى بسيار بد ، و دينى مسخ شده است .
طى دوران ممتد حكومت فرعون ، بنىاسرائيل با بت پرستى خو گرفته بودند و در اثر تكرار بتپرستى ، فطرتشان به صورت ديگرى درآمده و مسخ شده بود . دستورهاى حيات بخش كتاب آسمانى تورات ، هر چند با فطرت اصلى آنان هماهنگ بود ، اما اينك فطرت الهى مسخ شده ، به هر وسيله شده مىخواستند از قيد اين دين نو كه آنها را به توحيد فرا مىخواند رهايى يابند .
عجيب است كه خداى متعال نقل مىكند :
« وَجاوَزْنا بِبَنِى إِسْرائِيلَ البَحْرَ فَأَتَوْا عَلى قَوْمٍ يَعْكُفُون عَلى أَصْنامٍ لَهُمْ قالُوا يا مُوسى اجْعَلْ لَنا إلهاً كَما لَهُمْ آلِهَةٌ قالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ * إِنَّ هؤُلآءِ مُتَبَّرٌ ما هُمْ فِيهِ وَباطِلٌ ما كانُوا يَعْمَلُونَ * قالَ أَغَيْرَ اللَّهِ أَبْغِيكُمْ إلهاً وَهُوَ فَضَّلَكُمْ عَلَى العالَمِينَ » ؛ « 1 »
ما بنىاسرائيل را از دريا گذرانديم . آنان بر گروهى گذشتند كه بر بتها معتكف بودند .
هامش
( 1 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 138 .