در يك جا جمع شود كه مستلزم محال است . بعد در همان آيه مىفرمايد : « أُدْعُوهُمْ لِآَبائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ » ؛ پسر خواندهها را به نام پدرشان بخوانيد يعنى بگوييد :
زيد بن حارثه ، كه در پيش خدا عادلانهتر است .
قرآن كريم در ضمن اعلام اشتباه آنانى كه زيد بن حارثه را زيد بن محمد صلى الله عليه و آله مىناميدند يك اصل كلى را ارائه مىدهد كه خداى متعال دو قلب براى فردى در درونش نگذاشته و در يك قلب دو عقيدهء مثل هم و يا ضد هم جمع نمىشود . زيد كه فرزند پدر خودش مىباشد ديگر فرزند نبىاكرم صلى الله عليه و آله نخواهد بود و فرزند شدن وى براى پيامبر صلى الله عليه و آله محال است و جعل تكوينى به محال تعلق نمىگيرد .
بنابراين قاعده كلى و فرمايش صديقهء طاهره در اين جمله ، اگر ايمان به خدا در قلبى تحقق پيدا كرد و باتصديق به اين كه ذات الهى برتر از هر كمال است و در همهء صفات مانند علم و قدرت و حكمت و احاطه به موجودات و رأفت ، در نهايتِ كمال است ، همراه شد ، ديگر موجودات در مقابل او وجود ربطى داشته و نمودهايى به صورت « بود » خواهند بود . اگر چنين اعتقاد و تسليمى در قلب انسان پديدار شد ، لازمهاش آن است كه هر چه در برابر او قرار گيرد باطل و ساقط شود و وجود ربطى هرگز نمىتواند در مقابل خدا قرار بگيرد . اگر اعتقاد پيدا شد كه ذات الهى عين علم و احاطه است و چون آفريدگارِ غير خود مىباشد بالطبع به همهء مخلوقات احاطه كامل خواهد داشت . چنين اعتقادى شرك زُداست و در ابعاد زندگى انسان هر مبدئى را كه در مقابل امر الهى باشد از بين خواهد برد . ساخت چنين باورى تكويناً زمينهء شرك را از قلب انسان مىزدايد .
مثلًا صلاحيت قانونگذارى از آنِ كسى است كه احاطهء كامل و علم فراگير داشته باشد و چون ذات اقدس الهى عين علم و احاطه است مبدأ ديگرى نمىتواند در مقابل او قانونگذارى كند ؛ زيرا در قرآن كريم است كه « أَلا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ وَهُوَ اللَّطِيفُ الخَبِيرُ » ؛ « 1 » آيا كسى كه خلق كرده و بسيار مهربان و آگاه است نمىداند ؟
هامش
( 1 ) . ملك ( 67 ) آيهء 8 .