« وَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصّالِحاتِ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَاولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلا يُظْلَمُونَ نَقِيراً » ؛ « 1 »
هر مرد و زنى كه اعمال صالح انجام دهد در حالى كه ايمان دارد ، به بهشت داخل شده و به اندازهء موى هسته خرما بر آنها ظلم نخواهد شد .
شرك زدا بودن ايمان
پس از روشن شدن حقيقت ايمان ، بايد بحث شود چگونه ايمان ، شرك زُداست .
خداوند متعال به جعل تكوينى و در نظام علت و معلول ايمان را شرك زُدا قرار داد .
يادگار نبوت در اين فراز به آيهء شريفهء « ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ فِى جَوْفِهِ » ؛ « 2 » خدا در درون هيچ فردى دو قلب قرار نداده است ، « 3 » اشاره مىفرمايد ؛ يعنى خدا دو قلب براى شما قرار نداده كه فردى را با يكى از دو قلبتان دوست داشته و با قلب ديگرتان با وى دشمنى كنيد . هر فردى يك قلب دارد . پس حب و بغض او يكى خواهد بود . نمىشود در يك مورد حب و بغض جمع شود ؛ زيرا در اين صورت اجتماع ضدين لازم مىآيد ، مثلًا نمىتوان در زمان واحد هم زيد را دوست داشت و هم دشمن داشت . اين آيه مقدمهء تخطئه كسانى است كه زيد بن حارثه را زيد بن محمد صلى الله عليه و آله مىگفتند ؛ يعنى با يك قلب نمىشود زيد را هم پسر حارثه و هم پسر حضرت محمد صلى الله عليه و آله دانست ؛ زيرا در اين صورت لازم مىآيد دو مثل
هامش
( 1 ) . نساء ( 4 ) آيهء 124 .
( 2 ) . احزاب ( 33 ) آيهء 4 .
( 3 ) . در قرآن قلب محل تعقل و رسيدگى به حسابها معرفى شده ، مثل آيهء شريفهء « أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِى الأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌيَعْقِلُونَ بِها » ؛ ( حج ( 22 ) آيهء 44 ) آيا در روى زمين سير نمىكنند تا براى آنان قلبهايى باشد كه با آنها تعقل نمايند ؟ و نيز محل و ظرف عواطف مانند حب و بغض و حِقد معرفى شده است : « وَلا تَجْعَلْ فِى قُلُوبِنا غِلّاً لِلَّذِينَ آمَنُوا » ؛ ( حشر ( 59 ) آيهء 10 ) بارالها ! در قلبهاى ما كينه و عداوت به آنانى كه ايمان آوردهاند قرار مده .
و نيز قلب ، محل بيم معرفى شده است : « سَنُلْقِى فِى قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِما أَشْرَكُوا بِاللَّهِ » ؛ ( آل عمران ( 3 ) آيهء 151 ) به زودى در قلبهاى كافران به سبب شريك قرار دادن آنها براى خدا ، رعب و ترس خواهيم انداخت . يا در آيهء ديگر : « قُلُوبٌ يَوْمَئِذٍ واجِفَةٌ » ؛ ( نازعات ( 79 ) آيهء 8 ) دلها در آن روز بسيار بيمناكند .
و نيز به عنوان محل محبت و الفت آمده است : « وَاذكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذ كُنْتُمْ أَعْداءً فَا لَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ » ؛ ( آل عمران ( 3 ) آيهء 103 ) نعمت خدا را بر خود به ياد آوريد ؛ روزى كه دشمن بوديد و در قلبهاى شما الفت و محبت ايجاد فرمود .