بلكه - چنان كه بيان شد - افرادى را كه در مقابل نظام الهى و قانون آسمانى قد علم كردند - اگرچه طغيان آنهافقط در يكجهت بود ، مانند فرمانروايى بدون اذن خدا و قانونگذارى با تكيه به عقل خويش - به رسميت شناختند و آنان را به اين منصب قبول كردند و با آنان به پيكار برنخاستند و گرفتار چنين عقوبتى شدند ، حق تعالى اين كار را پرستش و عبادت مىنامد :
« أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحاكَمُوا إِلى الطّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ وَيُرِيدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلالًا بَعِيداً » ؛ « 1 »
آيا نگاه نمىكنى به افرادى كه گمان دارند به آنچه بر تو فرستاده شده و به آنچه كه پيش از تو فرستاده شده ايمان دارند ( اما بر خلاف اقتضاى ايمان ) مىخواهند به هنگام محاكمه به طاغوت رجوع نمايند و آن را بر خود حاكم و قاضى قرار دهند ؛ در حالى كه مأموريت دارند از هر جهت آن را انكار نمايند ؟ ( و با بىاعتنايى و رجوع نكردن در كارها به او ، او را بكوبند ) شيطان مىخواهد آنها را به گم راهى عميق و دور گرفتار سازد .
تنها سكوت در برابر نظام طاغوت كافى نيست . قرآن انتظار پيكار و در افتادن با آن نظام را دارد و اگر مبارزهء منفى و به رسميت نشناختن اينها ممكن باشد به حكم قرآن بايد آن را انجام داد . زيرا به حكم
المَيسورُ لايُترَكُ بِالمعسورِ ،
در امرى كه مطلوبيت آن يقينى است اگر مرتبهء اعلاى آن فراهم نشد بايد تا مقدارى كه ممكن است انجام داد . در كتاب تحف العقول روايت مفصلى نقل شده و شيخ أعظم ، انصارى قدس سره در كتاب متاجر خويش نقل فرموده . خلاصهء آن روايت اين است كه مدار صلاح و نظام همهء امور معاش را براساس حكومت صالح و مايه فساد و تباهى ، از زراعت و تجارت و صنعت و رويدادهاى خطرناك را بر اساس حكومت فاسد و نظام طاغوتى معرفى مىنمايد . در آن روايت امام صادق عليه السلام مىفرمايد :
وَ ذلك ؛ لأنَّ فِي وَلايَةِ وُلاةِ الجَورِ دُرُوسُ الحَقِّ كلِّهِ وَ إحْياءُ الباطِلِ كلِّهِ وَ هَدمُ المَساجِدِ وَ قَتلُ الأنبِياء ؛
هامش
( 1 ) . نساء ( 4 ) آيهء 60 .