اعداد سالهاى قائم است . قاف ، كوهى است از زمرد سبز كه دنيا را احاطه كرده ، و سبزى [ و كبودي ] آسمان از آن كوه است . دانش همه چيز در عسق است . »
تأويل الآيات 2 / 542 از سكونى از امام باقر ( عليه السلام ) نقل ميكند : « حم ؛ حتمى بودن ، عين ؛ عذاب ، سين ؛ سالهايى چونان سالهاى يوسف ، قاف ؛ قذف [ پرتاب شدن ] ، خسف و مسخى كه در آخرالزمان سفياني ، يارانش و مردمانى از كلب - كه سى هزار نفرند و با او خروج ميكنند - را خواهد رسيد . اين زمانى است كه قائم ( عليه السلام ) - كه مهدى اين امت است - در مكه خروج نمايد . »
تفسير ثعلبى 8 / 303 : « بكر بن عبد الله مزنى [ دربارهى حم عسق ] گويد : . . . سين ؛ سنا و نور مهدى است ، قاف ؛ قوت و توان عيسى بن مريم ( عليه السلام ) است ، هنگامى كه فرود آيد ، و مسيحيان را كشته ، كليساها را ويران سازد . »
البدء و التاريخ 2 / 170 : « برخى مفسّران در مورد حم عسق گفته است : حاء ، حرب و نبرد است ، ميم ، ملك بنياميه ، عين ، عباسيان ، و سين ، سفياني . »
ظهور و پايان مهلت ظالمان
تأويل الآيات 1 / 392 از معلى بن خنيس روايت ميكند : « امام صادق ( عليه السلام ) در مورد سخن خداى عزوجل : أَفَرَأَيْتَ إِنْ مَتَّعْنَاهُمْ سِنِينَ . ثُمَّ جَاءَهُمْ مَا كَانُوا يُوعَدُونَ ، ( 1 ) مگر نميدانى كه اگر سالها آنان را برخوردار كنيم . و آنگاه آنچه كه [ بدان ] بيم داده ميشوند آنان را در رسد ، فرمودند : خروج قائم ( عليه السلام ) . مَا أَغْنَى عَنْهُمْ مَا كَانُوا يُمَتَّعُونَ ، ( 2 ) آنچه از آن برخوردار ميشدند ، به كارشان نميآيد [ و عذاب را از آنان دفع نميكند ] ، حضرت فرمودند : اينان بنياميه هستند كه در دنيايشان بهره مند بودند . » كافى 1 / 435 از ابو بصير روايت ميكند : « از امام صادق ( عليه السلام ) دربارهى اين آيه سؤال كردم :
هامش
( 1 ) . سورهى شعراء / 206 - 205
( 2 ) . همان / 207