شرح
قسم تصوّر شود يا نه ؟
معناى كراهت در قسم دوّم از عبادات مكروهه ، اقليّت ثواب بود در بحث فعلى هم مانعى ندارد كه معناى استحباب ، اكثريّت ثواب باشد يعنى همانطور كه صلات در حمّام ، اتّصاف به كراهت پيدا مىكرد نماز در مسجد هم اتّصاف به استحباب پيدا مىكند و در هر دو همان ميزان و معيار متوسّط « 1 » وجود دارد يعنى صلات در حمّام ، نسبت به نماز در خانه ثوابش كمتر است و همچنين صلات در مسجد ، نسبت به نماز در خانه اكثر ثوابا مىباشد .
گفتيم قسم سوّم از عبادات بنا بر قول به امتناع ، همان حكم قسم دوّم را دارد و آنچه را در قسم دوّم بيان كرديم قائلين به امتناع در قسم سوّم هم جارى مىدانند .
امّا اگر كسى قائل به اجتماع شد در بحث فعلى چنين مىگويد : يك امر به عبادت - صلات - متعلّق شده و يك حكم استحبابى بهعنوان ديگرى تعلّق گرفته كه آن عنوان يا با نماز ، متّحد است يا ملازم لذا استحباب در محلّ بحث ، ارتباطى به عبادت ندارد كه ما بخواهيم آن را به اكثريّت ثواب تفسير نمائيم .
جمعبندى : اجتماع وجوب و استحباب اگر از قبيل قسم دوّم باشد - مانند اتيان صلات در مسجد - مانعى براى آن وجود ندارد و استحبابش هم بهمعناى اكثريّت ثواب است و حكم قسم سوّم ، بنا بر قول به امتناع ، همان حكم قسم دوّم است و بنا بر قول به اجتماع ، همان بود كه اخيرا ذكر كرديم .
سؤال : امر استحبابى مذكور چگونه امرى است ؟
جواب : امر استحبابى « حقيقتا » « 2 » مكلّفين را به افضل افراد و فردى كه مزيّت بيشتر دارد « ارشاد » مىكند و بديهى است كه در قسم دوّم از عبادات ، قول به اجتماع يا امتناع ،
هامش
( 1 ) - كه صلات در دار باشد .
( 2 ) - نه مجازا .