و لا يخفى أنّ النّهى في هذا القسم لا يصلح الّا للارشاد ، بخلاف القسم الاوّل ، فانّه يكون فيه مولويا و ان كان حمله على الارشاد به مكان من الامكان [ 1 ] .
شرح
فرضا اگر ثواب روزه از نماز ، كمتر است پس بگوئيم روزه يك عمل مكروه است - لانّه اقلّ ثوابا .
بنا بر بيان مذكور و جمود به ظاهر لفظ بايد بگوئيم : مثلا نماز در خانه - كه لا مزيّة فيه و لا منقصة - مستحبّ است و علّت استحبابش اين است كه ثواب آن از نماز در حمّام ، بيشتر است « 1 » و همانطور كه معناى كراهت در عبادت ، اقليّت ثواب است معناى استحباب هم اكثريّت ثواب است .
جواب : كسانى كه كراهت در عبادت را بهمعناى اقليّت ثواب مىدانند چنان مراد و منظورى ندارند زيرا :
اوّلا : آنها در مقام مقايسهء افراد يك طبيعت با يكديگر هستند نه عبادات مختلف با يكديگر يعنى : آنها يك عبادت را از نظر خصوصيّات مكانى و غير مكانى درنظر مىگيرند و مقايسه مىكنند نه اينكه درصدد مقايسهء نماز با روزه باشند .
ثانيا : آنها همان ميزان متوسّط و معتدل كه نه مقام نماز را بالا و نه پائين مىبرد در نظر مىگيرند و در مقام مقايسه برمىآيند . - در آن ميزان متوسّط نه عنوان كراهت و اقليّت ثواب ، مطرح است و نه اكثريّت ثواب و استحباب .
[ 1 ] - تذكّر : در قسم اوّل از عبادات مكروهه ، سه جواب بيان كرده و از سه طريق ، آن را با قواعد تطبيق داده و گفتيم بنا بر دو طريق ، نهى آنها « مولوى » « 2 » و بنا بر طريق سوّم
هامش
( 1 ) - البتّه لازمهء بيان مذكور ، اين است كه نماز در خانه ، مكروه هم باشد چون نسبت به نماز در مسجد ، اقل ثوابا هست .
( 2 ) - كه بين المولويّين هم فرق بود .