شرح
داشت مانند قرائت نماز در حمّام كه عنوان صلات در حمّام ، مكروه و متعلّق نهى بود امّا مكلّف ، مندوحه داشت و مىتوانست نمازش را در منزل يا مسجد بخواند .
مصنّف رحمه اللّه : همان سه جوابى را كه در قسم اوّل از عبادات مكروهه بيان كرديم در قسم دوّم هم عينا جريان دارد يعنى : ممكن است از طريق « انطباق » يا « ملازمه » مسئله را با قواعد منطبق نمود كه در آن دو صورت ، نهى كراهتى ، مولوى هست و امكان دارد طريق سومى را پيمود كه نهى مذكور « ارشادى » باشد نه مولوى كه تفصيل آن را بيان كرديم لكن طريق « چهارمى » هم براى حلّ مسئله وجود دارد كه در قسم اوّل از عبادات مكروهه جارى نيست بلكه مربوط به قسم دوّم مىباشد كه اينك به بيان آن مىپردازيم :
مولاى حكيم در مقام امر به صلات ، اين مطلب را ملاحظه كرده : نماز ، داراى صددرجه مصلحت هست كه لازم الاستيفاء هم مىباشد و مكلّف بايد آن نماز را خارجا در ظرف « مكان » اتيان نمايد امّا او مىدانسته كه امكنهء مختلف مىتواند در آن نماز تأثير نمايد يعنى بعضى از مكانها مانند مسجد ، داراى اين مزيّت است كه مىتواند مقام نماز را بالا ببرد و از صددرجه مصلحت فرضا به صد و بيست درجه ارتقا دهد و بعضى از امكنه هيچگونه اثرى در آن ندارد مانند اتيان صلات در خانه كه همان صددرجه مصلحت در آن متحقّق است - نه كمتر و نه زيادتر - و بعضى از مكانها هم كه موجب تشخّص طبيعت نماز هست اثرش اين است كه مصلحت نماز را نقصان و فرضا مصلحت صددرجه را به هشتاد درجه تقليل مىدهد مانند اتيان صلات در حمّام كه چندان مناسبتى با معراجيّت ندارد و ما از طريق نهى تنزيهى اين مطلب را كشف مىكنيم البتّه چنين نيست كه نفس « كون فى الحمّام » مانند بودن در موضع تهمت ، منقصت داشته باشد « 1 » بلكه صلات در
هامش
( 1 ) - بلكه رجحان هم دارد چون مقدّمهء نظافت و طهارت است .