كما لا يجدي في رفع هذه الغائلة كون النّهي مطلقا و على كلّ حال ، و كون الامر مشروطا بالدّخول ، ضرورة منافاة حرمة شيء كذلك مع وجوبه في بعض الاحوال [ 1 ] .
شرح
متحد است . چگونه مىشود اكرام زيد در روز جمعه هم واجب و هم حرام باشد ، آن فعل ، واحد و داراى عنوان واحد هست .
در محلّ بحث هم « خروج » دو فعل نيست و دو عنوان ندارد بلكه « فعل واحد و له عنوان واحد » و شما مىگوئيد خروج قبل از دخول ، حرام و بعد از دخول ، واجب است .
چگونه ممكن است نفس خروج ، قبل از دخول ، حرام و همان خروج ، بعد از دخول ، واجب باشد ؟ گرچه زمان دو حكم ، متغاير است « 1 » امّا واجب و حرام ، يك شىء و مانند اكرام زيد در روز جمعه است كه مولا روز چهارشنبه به عبدش گفته : اكرام زيد در روز جمعه ، واجب است و در روز پنجشنبه گفته اكرام او حرام است .
خلاصه : اختلاف و تعدّد « زمان » ايجاب و تحريم ، فائدهاى ندارد بلكه اختلاف متعلّقها مىتواند مسألهء اجتماع را حل نمايد « 2 » يعنى : واجب ، يك شىء و حرام ، شىء ديگر باشد امّا اگر واجب و حرام ، يك شىء شد گرچه زمان ايجاب و تحريم متعدّد باشد ، اثرى ندارد .
[ 1 ] - بعضى از طريق اطلاق نهى و اشتراط امر ، مسئله را به اين نحو خواستهاند حل كنند كه : « خروج » بدون قيد و شرط و در تمام احوال ، حرام است امّا براى « امر » آن ، يك شرط قائل شده و گفتهاند : خروج از دار غصبى مأمور به هست لكن مشروط به دخول مىباشد پس بعد از آنكه دخول ، محقّق شد ، خروج ، مأمور به مىشود يعنى : امرش
هامش
( 1 ) - يعنى « خروج » قبل از دخول ، حرام و بعد از دخول ، واجب است .
( 2 ) - گرچه زمان ايجاب و تحريم ، متّحد باشد مثلا مولا در يك لحظه مىتواند بگويد : يجب اكرام زيد يوم الجمعة و يحرم اكرام زيد يوم السبت . - در دو مثال مذكور ، متعلقها متعدد و مختلف است اما زمان ايجاب و تحريم ، متحد است .