شرح
حكم فرع مذكور چيست ؟
در فرض فوق وجهى براى صحّت نماز ، تصوّر نمىشود .
بيان ذلك : فرد مذكور ، اوّل صبح مسلّما محدث بوده و بعد از چند ساعت ، شكّ فعلى پيدا كرد كه آيا حدث اوّل صبح بهوسيلهء تحصيل طهارت بر طرف شده يا نه ، در اين صورت به مجرّد شكّ فعلى ، استصحاب حدث ، جارى مىشود - شرط جريان استصحاب كه شك فعلى است محقّق شده - و حكم مىكند كه آن فرد ، محدث است بعد از حكومت استصحاب ، حالت غفلت براى او پيشآمده و با همان حال ، مشغول خواندن نماز شده است « 1 » بعد از اتمام عمل ، حالت غفلتش بر طرف شد و به وضع خود توجّهى نمود لكن يقين دارد كه بعد از حالت شكّى كه استصحاب حدث در آن جارى شد ديگر طهارتى تحصيل ننموده است « 2 » بلكه مىداند كه قبل از نماز به حكم استصحاب ، محكوم به حدث بوده و سپس حالت غفلت بر او عارض شده و نماز خوانده لذا وجهى براى صحّت عمل او وجود ندارد .
اشكال : مانند فرض قبل بعد از اتمام نماز ، قاعدهء فراغ ، حكم مىكند كه نماز او صحيح است و اعاده ، لازم ندارد .
جواب : آن فرد ، يقين دارد كه بعد از جريان استصحاب حدث ، ديگر طهارتى برايش حاصل نشده ، لذا ما فقط در برابر استصحاب حدث قرار گرفتهايم كه حكم مىكند او محدث بوده است .
هامش
( 1 ) - البتّه اگر حالت غفلت براى او پيش نمىآمد مجوّزى براى دخول و شروع نماز نمىداشت كسى كه به حكم استصحاب ، محدث است نبايد مشغول خواندن نماز شود و مجوّزى براى ورود به نماز ندارد .
( 2 ) - سؤال : قيد اخير براى چيست ؟
جواب : براى اينكه مىخواهيم مانع جريان قاعدهء فراغ شويم .