شرح
و خود قطع و خبر واحد جنبهء آليّت دارند و فقط آئينه و طريقى نسبت به واقع است و هيچكس به آئينه نگاه استقلالى نمىكند ، بلكه آئينه نوعا آلت براى ملاحظهء ما فى المرآة است و خودش ملاحظه نمىشود و آئينه تبعا مورد نظر است و مقصود بالاستقلال صورت منقوش در آئينه است .
پس اگر قطع عنوان طريقيّت پيدا كرد لحاظ متعلّق به آن يك لحاظ آلى و تبعى است و اگر ظن را بخواهند نازل منزلهء قطع طريقى كنند در اين تنزيل و تشبيه يك لحاظ آلى و تبعى تحقّق دارد امّا در قطع موضوعى اين نوع قطع دخالت در موضوع دارد و اگر خبر واحد كه يكى از امارات هست بخواهد جانشين قطع موضوعى بشود معنايش اين است كه ، همانطور كه قطع ، موضوعيّت داشت خبر واحد هم مانند قطع ، خودش ، اصالت ، استقلال و موضوعيّت دارد و ديگر كارى به مؤدّا نداريم و يك لحاظ استقلالى به قطع تعلّق پيدا كرده است .
همانطور كه ساير موضوعات عنوان استقلاليّت دارند ، قطعى كه در موضوع حكمى قرار گيرد ( بنحو تمام الموضوع يا جزء الموضوع ) ، اينجا قطع استقلالا ملاحظه شده است .
همانطور كه اگر بخواهند بگويند الخمر حرام ، خمر را بعنوان موضوع و مستقلا لحاظ مىكنند اگر شارع گفت : اذا قطعت بوجوب صلاة الجمعة يجب عليك التصدّق ، اين قطع مأخوذ در موضوع مانند ( خمر در الخمر حرام ) مستقلا ملاحظه شده است پس لحاظ قطع موضوعى ، استقلالى ، و لحاظ قطع طريقى ، تبعى و آلى مىباشد .
ايشان مىفرمايند فرضا شارع بگويد : « الظنّ الحاصل من خبر الواحد كالقطع و نزلت الخبر الواحد منزلة القطع » در يك تنزيل و در يك تشبيه نمىشود هم لحاظ ، آلى و هم لحاظ ، استقلالى باشد . اين تنزيل يكى از دو جهت را مىتواند داشته باشد يا تنزيل به لحاظ آلى كه در نتيجه قطع موضوعى از دايرهء تنزيل خارج مىشود و يا تنزيل به لحاظ