شرح
آن جائى است كه واجب و حرام هر دو توصّلى باشند يا احدهما به نحو غير معيّن تعبّدى باشد .
سؤال : مگر حرام تعبّدى هم داريم ؟
جواب : آرى منتها كم است مانند تروكى كه در ماه رمضان هست كه تمام آنها بايد به قصد قربت ترك شود و چنانچه آن تروك به خاطر بعضى از دواعى ديگر رعايت شود در اين صورت ترك مطلوب مولا تحقّق پيدا نمىكند ؟
مرحوم شيخ فرمودهاند : اگر واجب و حرام هر دو تعبّدى « 1 » باشند در اين صورت جائز نيست ما هر دو را كنار بگذاريم و به اباحه رجوع كنيم زيرا اين كار ، مخالفت قطعيّه است .
كيفيّت مخالفت قطعيّه : اگر آن واجب تعبّدى را بدون قصد قربت در خارج اتيان كنيم هم با واجب مخالفت كردهايم و هم با حرام .
چون قصد قربت را رعايت نكردهايد پس با واجب مخالفت نمودهايد و با حرام هم مخالفت كردهايد زيرا حرام بايد با قصد قربت ترك شود ولى شما « ترك » را رعايت نكرديد و آن شىء را اتيان نموديد .
امكان مخالفت قطعيّه در فرض ديگر : مثلا اگر واجب ، تعبّدى و حرام ، توصّلى باشد به اين صورت مىتوان مخالفت قطعيّه نمود :
ما آن شىء را بدون قصد قربت در خارج اتيان مىكنيم در اين صورت اگر آن شىء واقعا واجب باشد ما به علّت عدم رعايت قصد قربت با تكليف مخالفت كردهايم و اگر حرام باشد به علّت ايجاد آن شىء در خارج با تكليف مخالفت نمودهايم .
در حقيقت مرحوم شيخ مىفرمايند : اگر واجب و حرام هر دو تعبّدى يا احدهما
هامش
( 1 ) - اگر احدهما به نحو معيّن ، تعبّدى باشد در اين صورت هم مىتوان مخالفت قطعيّه نمود .