شرح
1 - در مواردى كه حتّى دليل بر عدم وجوب يا عدم حرمت چيزى داريم در عين حال ، « احتياط » خوب است .
مثال : اگر خبر واحد معتبرى دلالت بر عدم وجوب نماز جمعه كند در عين حال ، عمل به احتياط و خواندن نماز جمعه مطلوب است زيرا خبر واحد ، افادهء علم و يقين نمىكند و ممكن است به حسب واقع ، نماز جمعه واجب باشد ( در شبهات حكميّه ) .
2 - اگر « بيّنه » دلالت كند بر اينكه فلان چيز ، از افراد واجب نمىباشد و يا آنكه « بيّنه » قائم شود كه فلان چيز از افراد و مصاديق حرام ، نيست ، در عين حال « احتياط » نيكوست .
مثال : بيّنهاى قائم شود كه فلان مايع مردّد بين خلّ و خمر - سركه است نه شراب مسكر - در عين حال « احتياط » و اجتناب از شرب آن مايع ، مطلوب خواهد بود . ( در شبهات موضوعيّه ) .
مصنّف مىفرمايند : احتياط در شبهات حكميّه و موضوعيّه خوب است مشروط بر اينكه موجب اختلال نظام نشود و چنانچه سبب اختلال نظام گردد ديگر « احتياط » ، مبغوض شارع مقدّس است .
تذكّر : حسن احتياط - همانطور كه بيان گرديد - در تمام موارد هست خواه احتمال تكليف ضعيف باشد يا قوى و يا متساوى الطّرفين - ظن به تكليف باشد يا وهم و يا شك در آن - اگر شما يك درصد احتمال « ثبوت » تكليف بدهيد يا نود و نه درصد هم احتمال آن را ، باز در عين حال احتياط مطلوبيّت دارد .
و همچنين فرق نمىكند كه « محتمل » امر مهمّى باشد يا كماهميّت .
مثال : ما از مذاق شرع ، متوجّه شدهايم كه مسئلهء دماء و فروج ، از امور مهم است و احتياط در آنها مطلوب شارع است امّا حسن احتياط به اينگونه موارد خلاصه نمىشود