شرح
استحباب احتياط مىكند مصنّف مىفرمايند : نياز به چنين حمل و تقييدى نمىباشد و حمل مطلق بر مقيّد ، در مواردى است كه بين آن دو ، منافات باشد . مثال : اعتق رقبة ( مطلق ) - لا تعتق رقبة كافرة ( مقيّد ) كه در اين صورت بين اين دو منافات است لذا مطلق را حمل بر مقيّد مىكنيم .
امّا اگر مولى چنين گفت : « من اعتق رقبة فله كذا » و در مورد ديگر چنين گفت : من اعتق رقبة مؤمنة فله كذا » در دو مثال اخير ، چه منافاتى بين دو دليل وجود دارد كه مطلق را حمل بر مقيّد كنيم ؟
آيا مانعى دارد كه عتق رقبه ، به نحو مطلق ، داراى پاداش و ثواب باشد و همچنين « عتق رقبهء مؤمنه » هم ثواب داشته باشد ؟ خير لذا مىگوئيم صحيحهء هشام ، به اطلاق خود باقى است و دلالت بر استحباب « نفس عمل » مىكند . و « نفس عمل » به دنبال بلوغ خبر ، اجر و ثواب دارد و « بلوغ خبر » داعى در تحقّق عمل است نه قيد عمل .
و چنانچه انسان « طلبا لقول النّبى صلّى اللّه عليه و آله » و يا « التماسا للثّواب » ، عمل را اتيان نمايد ، اگرچه انقياد است امّا مىگوئيم دلالت مىكند كه « نفس عمل » داراى ثواب و مستحب است و چون منافاتى بين آن دو دسته روايت نيست ، پس صحيحهء هشام به اطلاق خود باقى است .
مصنّف مىفرمايند اخبار من بلغ هموزن و برابر اخبار تسريح لحيه « 1 » هستند با اين كه در مورد شانه زدن محاسن « امر » نداريم امّا از ترتّب ثواب برآن عمل ما استحباب آن عمل را كشف مىكنيم .
به عبارت ديگر همانطور كه در مورد تسريح لحيه ما از ترتّب ثواب استحباب « عمل » را كشف مىكنيم در مورد اخبار من بلغ هم از ترتّب ثواب استحباب « عمل » را
هامش
( 1 ) - ر . ك : وسائل الشيعة باب استحباب تسريح لحيه 1 / 429 و 428 .