شرح
بيان ذلك : در صحيحهء هشام چنين آمده است : من بلغه عن النّبى صلّى اللّه عليه و آله شىء من الثّواب فعمله . . . « فاء » در اين روايت ، « فاء » تفريع است و تفريع عمل بر « بلوغ خبر » يعنى اتيان عمل به رجاء مطلوبيّت و اين ، همان عنوان انقياد و احتياط است . و در مورد انقياد ، « عقل » حكم به استحقاق ثواب مىكند لذا ما از ترتّب ثواب برآن انقياد يك امر مولوى استحبابى را كشف نمىكنيم تا بتوانيم بگوئيم « نفس عمل » استحباب دارد . و اين كه روايات باب ، ثواب را بيان مىكنند بهعنوان مؤكّد حكم عقل است . « 1 »
نظر مصنّف دربارهء اخبار من بلغ
بعضى از اخبار - مانند صحيحهء هشام بن سالم - دلالت بر استحباب « نفس عمل » مىكند زيرا ظاهر صحيحهء هشام اين است كه : اگر در روايت ضعيفى منسوب به پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله وعدهء پاداش بر انجام عملى آمده باشد و كسى آن عمل را انجام دهد به آن ثواب مىرسد گرچه در واقع رسول اللّه هم نفرموده باشد . در اين روايت قيد نشده كه آن عمل را بهعنوان احتياط و اينكه شايد آن روايت صحيح باشد ، انجام دهد بلكه ظهور روايت در اين است كه آن عمل را به نيّت « خود عمل » انجام دهد و ثواب برآن عمل مترتّب است نكتهء ديگر آن است كه در صحيحهء هشام چنين آمده بود : « من بلغه . . . فعمله » « فاء » در اين كلمه - « فعمله » - بهعنوان تفريع است يعنى عمل ، به دنبال « بلوغ خبر » است به نحوى كه اگر « بلوغ » نبود ، داعى بر تحقّق عمل پيدا نمىشد . البتّه داعى بر عمل ، سبب نمىشود كه عمل ، مقيّد و معنون به آن داعى گردد تا ما بگوئيم : اتيان آن عمل « مثلا خواندن دو ركعت نماز » مقيّد به اين است كه چون عنوان بلوغ خبر ضعيف در كار است پس من آن را اتيان مىكنم و « ثواب » مربوط به عملهامش
( 1 ) - البتّه عقل مقدار ثواب را بيان نمىكند .