شرح
فعل لازم و ضرورى است زيرا حيات انسان بستگى به آن دارد « 1 » امّا افعالى مانند شرب تتن و دعاء عند رؤية الهلال ، يك فعل ضرورى و لازم نيست .
سؤال : قبل از اينكه شارع براى افعال عادى حكمى بيان كند آيا عقل دربارهء آنها حكمى دارد ؟
جواب - اين مسئله محل اختلاف است بعضى مىگويند عقل حكم به اباحه مىكند و عدهاى مىگويند حكم آنها از نظر عقل « حظر » و منع است .
شايد علّت ممنوعيّت اين باشد كه اگر حكم به اباحه كنيم ( نه منع ) اين تصرّف در ملك خداوند متعال است و تصرّف در ملك خدا نياز به اجازه دارد .
بعضى معتقدند براى ما مشخّص نيست كه عقل حكم به « اباحه » يا « ممنوعيّت » مىكند لذا مىگوئيم در اين موارد قائل به توقّف مىشويم . « 2 »
بيان استدلال : مستدل مىگويد ما يكى از دو قول اخير ( منع يا توقّف ) را اختيار مىكنيم و مىگوئيم تا زمانى كه « اباحه » و « برائت » ثابت نشده است عقل مستقلا حكم به ممنوعيّت و احتياط مىكند و در محل بحث مىگوئيم يكى از افعال غير ضرورى مثلا شرب تتن است و چون ترخيص از طرف شارع ثابت نشده است لذا در مورد اين فعل و هركجا كه حكم الهى مشكوك است بايد احتياط كرد .
اشكال : آيا روايت « حلّ » « 3 » و امثال آن دالّ بر ترخيص شرعى نيست ؟
جواب : روايت « حلّ » و امثال آن دالّ بر اباحه هستند امّا اخبار دالّ بر وجوب
هامش
( 1 ) - دربارهء افعال ضرورى بحثى نداريم .
( 2 ) البتّه در مقام عمل نتيجهء توقّف هم احتياط و ممنوعيّت است .
( 3 ) كل شىء لك حلال . . .