و الجواب : إن القول بالإباحة شرعا و بالأمن من العقوبة عقلا ، ليس قولا به غير علم ، لما دلّ على الإباحة من النقل و على البراءة من حكم العقل ، و معهما لا مهلكة في اقتحام الشبهة أصلا ، و لا فيه مخالفة التقوى ، كما لا يخفى [ 1 ] .
شرح
3 - آياتى كه امر به تقوى مىكند و تقوى را مأمور به قرار داده است مانند :اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ. . . « 1 » .
خلاصه : مقتضاى آيات فوق اين است كه : الف - انسان نبايد پيروى از غير علم بكند ب - نبايد خود را در هلاكت بيفكند . ح - نبايد مخالفت با تقوى نمايد .
لازمهء آيات فوق اين است كه در شبهات بدويّه ( شك در تكليف ) بايد احتياط نمود و الا اگر با شك در حلّيّت و حرمت شرب تتن مرتكب آن شويم اين پيروى از روش غير علمى ، القاء در هلاكت و مخالفت با تقوى است .
[ 1 ] - جواب : ما بدون دليل قائل به برائت نشدهايم و بدون حجّت شرعى نمىگوئيم شرب تتن حلال است ، بلكه دليل نقلى و عقلى بر برائت داريم :
ما با استناد به علم و قاعدهء كلّ شىء لك حلال كه از نظر سند و دلالت هيچگونه ايرادى ندارد ، مىگوئيم در شبهات حكميّه مىتوان برائت جارى كرد .
و همچنين به استناد قاعدهء عقليّهء قبح عقاب بلا بيان در شبهات حكميّه ، اصالة البراءة جارى مىكنيم .
و اگر از ما سؤال كنيد چرا شرب تتن حلال است ؟ نمىگوئيم چون حرمت آن مشكوك و مجهول است بلكه ادلهء نقليّه و عقليّه به شما ارائه مىدهيم .
سؤال : آيا با وجود دليل عقلى و نقلى ، اجراى اصل برائت در شبهات حكميّه و در شرب تتن ، متابعت از غير علم است ؟ خير .
القاء در هلاكت است ؟ خير .
هامش
( 1 ) - سورهء آل عمران / 102 .