و أنت خبير بأنّ نهوضها على التّبعيّة واضح لا يكاد يخفى ، و إن كان نهوضها على أصل الملازمة لم يكن بهذه المثابة ، كما لا يخفى [ 1 ] .
شرح
انجام آن را نداشته باشيد اصلا مقدّمه ، وجوب ندارد پس هميشه و بهطور كلّى ، مقدّمه به نحو واجب مشروط مىباشد و شرطش ارادهء انجام ذى المقدّمه هست .
تذكّر : مخفى نماند كه وجوب ذى المقدّمه ، مشروط به ارادهء نفس آن نمىباشد و چنين نيست كه وجوب نماز ، مشروط به ارادهء صلات باشد - بلكه وجوب نماز ، نسبت به اراده ، مطلق است يعنى بايد اراده كنيد و خارجا نماز را اتيان نمائيد - به نحوى كه اگر مكلّف ، ارادهء انجام نماز را ننمايد ، كسى نگفته است صلات هم وجوب ندارد بلكه وجوب نماز ، نسبت به اراده ، مطلق است امّا از كلام صاحب معالم ، استفاده مىشود كه وضو - مقدّمه - در صورتى واجب است كه مكلّف ، ارادهء انجام صلات را داشته باشد و چنانچه ارادهاى نسبت به آن نداشته باشد اصلا وضو ، واجب نيست . بنابراين طبق بيان و عبارت ايشان ، بين نماز و وضو از نظر اراده ، تفاوتى هست كه : ارادهء صلات ، شرط وجوب نماز نيست امّا ارادهء صلات شرط وجوب وضو مىباشد .
خلاصه : هميشه مقدّمه به نحو واجب مشروط ، وجوب دارد و شرطش هم ارادهء انجام ذى المقدّمه مىباشد .
[ 1 ] - مصنّف رحمه اللّه فرمودهاند : بيان مذكور ، واضح البطلان است زيرا : اصل وجوب مقدّمه - مسألهء ملازمهء بين وجوب ذى المقدّمه و وجوب مقدّمه - مورد اختلاف و اشكال هست امّا اگر كسى قائل به ملازمه شد ، بديهى است كه وجوب مقدّمه و وجوب ذى المقدّمه با يكديگر تفاوتى ندارد و مقدّمه در وصف اطلاق و اشتراط ، تابع ذى المقدّمه مىباشد ، اگر ذى المقدّمه ، واجب مطلق هست ، مقدّمه ، وجوب مطلق دارد و بالعكس - به عبارت ديگر : ذى المقدّمه ، نسبت به هر چيزى كه مطلق باشد ، مقدّمهاش هم نسبت به آن چيز ، مطلق است و علّتش اين است كه مقدّمه ،