شرح
جواب : مقدّمهء صحّت هم به مقدّمهء وجوديّه ، برگشت مىكند « 1 » ، گرچه بگوئيد الفاظ و اسامى عبادات براى اعمّ از صحيح و فاسد وضع شده .
توضيح ذلك : در بحث صحيح و اعم گفتيم : آيا اسامى عبادات براى خصوص عبادات صحيح ، وضع شده يا براى اعمّ از صحيح و فاسد - آيا لفظ صلات براى خصوص نماز صحيح وضع شده يا اينكه بر صلات فاسد هم حقيقتا مىتوان عنوان نماز را اطلاق نمود ، قبلا دو قول در مسئله ذكر كرديم .
مصنّف رحمه اللّه فرمودهاند : هركدام از دو قول مذكور را انتخاب كنيد ، در جهت بحث ما تفاوتى نمىكند زيرا اگر صلات براى خصوص صحيح ، وضع شده باشد ، مىتوان گفت طهارت ، مقدّمهء وجودى نماز هست - گرچه مقدّمهء صحّت هست - لكن صحيح هم موضوع له مىباشد . « صلات » ، يعنى نماز صحيح ، در نتيجه ، اگر معناى صلات ، نماز صحيح شد ، پس طهارت هم مانند نصب سلّم ، مقدّمهء وجودى مىشود زيرا اگر طهارت نباشد ، نماز وجود پيدا نمىكند زيرا لفظ صلات براى نماز صحيح وضع شده . و همينطور اگر لفظ صلات براى اعمّ از صحيح و فاسد ، وضع شده باشد « 2 » و بگوئيد بر نماز فاسد هم حقيقتا عنوان صلات ، اطلاق مىشود ، درعينحال ، طهارت ، مقدّمهء وجوديّه مىشود و نكتهاش اين است كه : بحث ما در مقدّمهء نماز نيست بلكه بحث ما در مقدّمهء واجب هست يعنى مأموربهى كه متعلّق امر قرار گرفته .
كدام صلات مىتواند مأمور به واقع شود ؟
صلات متعلّق امر ، نماز صحيح است خواه شما لفظ صلات را براى خصوص صحيح ، موضوع بدانيد خواه براى اعم . كسانى هم كه معتقدند الفاظ عبادات براى اعم ، وضع شده ، نمىگويند شما نماز بخوانيد ، خواه صحيح باشد يا فاسد زيرا در متعلّق امر ، صلات صحيح ،
هامش
( 1 ) - كه گفتيم قدر مسلّم از نزاع در باب مقدّمهء واجب ، همان مقدمات وجوديّه هست .
( 2 ) - اسامى عبادات براى اعمّ از صحيح و فاسد ، وضع شده باشند .