إيضاح الكفاية (فارسى) — صفحة 184
و لا إشكال في خروج مقدّمة الوجوب عن محلّ النّزاع ، و بداهة عدم اتّصافها بالوجوب من قبل الوجوب المشروط بها ، و كذلك المقدّمة العلميّة ، و إن استقلّ العقل بوجوبها ، إلا أنّه من باب وجوب الإطاعة إرشادا ليؤمن من العقوبة على مخالفة الواجب المنجّز ، لا مولويّا من باب الملازمة ، و ترشّح الوجوب عليها من قبل وجوب ذي المقدّمة [ 1 ] . اخذ شده و بحث ما در مقدّمهء واجب ، در مورد مقدّمهء آن عبادتى است كه متعلّق امر قرار گرفته ، لذا طبق مبناى اخير هم مقدّمهء صحّت به مقدّمهء وجوديّه ، برگشت مىكند و داخل نزاع در بحث مقدّمهء واجب هست . مقدّمهء وجوبيّه [ 1 ] - گاهى امرى مقدّمهء وجوب ذى المقدّمه هست ، يعنى : اگر بنا باشد ذى المقدّمه ، اتّصاف به وجوب پيدا كند ، آن مقدّمه در تعلّق وجوب ، مدخليّت دارد مانند استطاعت ، نسبت به حج . سؤال : آيا مقدّمهء وجوبيّه ، داخل نزاع در بحث مقدّمهء واجب هست يا نه ؟ جواب : بدون شك ، مقدّمهء وجوبيّه ، خارج از محلّ بحث ما هست زيرا تا مقدّمهء وجوبيّه نباشد و خارجا انسان ، مستطيع نشود ، حج ، وجوب پيدا نمىكند و هنگامى كه حج ، داراى وجوب شد ، مفهومى ندارد كه وجوبى - وجوب غيرى و مقدّمى - هم از وجوب حج ، نسبت به مقدّمه ، ترشّح پيدا كند و استطاعت را وجوب غيرى بخشد . مقدّمهء علميه مقدّمهء علميه ، آن است كه اگر مكلّف بخواهد ، علم به تحقّق مأمور به پيدا كند بايد آن را رعايت كند و چهبسا آن مقدّمه ، نسبت به حقيقت و واقع ذى المقدّمه ، دخالتى ندارد لكن براى علم مكلّف به تحقّق ذى المقدّمه بايد رعايت شود .