أحدها : الظّاهر أنّ المراد من ( وجهه ) - في العنوان - هو النّهج الذي ينبغي أن يؤتى به على ذاك النّهج شرعا و عقلا ، مثل أن يؤتى به به قصد التّقرب في العبادة [ 1 ] .
شرح
امر اوّل مقصود از عنوان « على وجهه » چيست ؟
[ 1 ] - لازم به تذكّر است كه معناى كلمهء « الاتيان » واضح است و مقصود از كلمهء مذكور ، اين است كه مكلّف ، مأمور به را در خارج بياورد و جامهء عمل به آن بپوشاند . بحث اصلى در امر اوّل ، راجع بهعنوان « على وجهه » هست كه سه معنا يا سه احتمال دربارهء آن ، ذكر مىكنيم : 1 - مقصود از عنوان مذكور ، اين است كه مكلّف ، مأمور به را به آن كيفيّت و به آن نهجى كه لازم است ، تحقّق بخشد به عبارت ديگر : مراد ، اين است كه بايد مأمور به ، واجد خصوصيّاتى باشد كه از طرف شرع يا عقل ، معتبر شده . خصوصيّات شرعى ، مانند اجزا و شرائط مأمور به و خصوصيّت عقلى مانند اعتبار و رعايت قصد قربت در مأمور به مىباشد ، البتّه به آن معنائى كه ما در مبحث پنجم - در مقدّمهء دومش - بيان كرده و گفتيم : اگر قصد قربت بهمعناى « داعى الامر » « 1 » باشد ، شارع مقدّس نمىتواند آن را بهصورت شرطيّت يا جزئيّت در متعلّق امر خود ، اخذ نمايد « 2 » ، بلكه قصد قربت از كيفيّات و شئون اطاعت است و در باب اطاعت ، عقل حكم به اعتبار قصد قربت مىكند ، البتّه در مواردى كه غرض مولا بدون قصد قربت ، حاصل نمىشود و يا در مواردى كه شك در حصول غرض او داريم .هامش
( 1 ) - نه بهمعناى « اتيان مأمور به به خاطر حسن آن » يا « به انگيزهء اينكه مأمور به داراى مصلحت هست » و يا « به خاطر اينكه عمل عبادى ، اضافه و ارتباط به خداوند متعال دارد و موجب خوشنودى او مىشود . »
( 2 ) - زيرا مأمور به ، تقدّم بر امر دارد ، موضوع ، تقدّم بر حكم دارد و چيزهائى كه تأخّر از حكم دارد - از جمله ، قصد قربت - مستحيل است كه در مأمور به و موضوع ، اخذ شود .