بل يمكن دعوى صيرورته حقيقة فيه ، بعد الاستعمال فيه كذلك دفعة أو دفعات ، من دون حاجة إلى الكثرة و الشّهرة ، للأنس الحاصل من جهة المشابهة في الصّورة ، أو المشاركة في التّأثير ، كما في أسامي المعاجين الموضوعة ابتداء لخصوص مركّبات واجدة لأجزاء خاصّة ، حيث يصحّ إطلاقها على الفاقد لبعض الأجزاء المشابه له صورة ، و المشارك في المهمّ أثرا تنزيلا أو حقيقة [ 1 ] .
شرح
[ 1 ] - مصنّف « ره » در عبارت مذكور ، كلمهء « بل » ترقّى به كار برده و فرمودهاند كه :
اعمى مىگويد : - ما كلام سكّاكى را ناديده مىگيريم - شما مىدانيد كه كثرت استعمال ، حقيقتساز است و باعث ايجاد وضع تعيّنى مىشود ، ما اكنون مطلب ديگرى مىگوئيم كه كثرت استعمال به آن مقدار زيادش - كه ما را به سرحدّ عدم نياز به قرينه برساند - لازم نيست تا وضع تعيّنى درست كند بلكه در محلّ بحث اگر لفظ ، دو يا سه مرتبه در معناى مجازى استعمال شود وضع تعيّنى و حقيقت ، درست مىكند زيرا آن معناى مجازى از نظر « صورت و قيافه » « 1 » يا « اثر مقصود » « 2 » به معنى حقيقى شباهت دارد و همين مشابهت ، بين آنها ارتباط و انس كامل ايجاد مىكند و لذا استعمال لفظ صلات در عبادت صحيح و فاسد ، هر دو حقيقت است بهنحوىكه بيان كرديم .
اعمّى شاهدى هم به نفع خود اقامه نموده كه : فردى يك معجون دهجزئى را براى معالجهء يك بيمارى خاصّى تهيّه و نامى براى آن انتخاب مىكند ضمنا آن فرد در درجه اوّل ، آن نام را براى معجون دهجزئى خود ، انتخاب نموده امّا اگر بعدا يكى دو جزء از آن معجون ، كم شود ، باز هم بر معجون هشت جزئى همان نام را - تنزيلا « 3 » يا حقيقتا « 4 » - به نحو
هامش
( 1 ) - نماز فاسدى كه فاقد بعضى از اجزاء هست در صورت و شكل ، شبيه نماز صحيح است .
( 2 ) - اثر نماز دهجزئى فرد حاضر با اثر نماز هفت جزئى شخص مسافر مشترك است .
( 3 ) - طبق كلام سكاكى .
( 4 ) - طبق بيان مصنّف فى قوله « بل يمكن دعوى صيرورته . . . » .