حقوق ثابت با شهادت : حقوقى كه با شهادت گواهان اثبات مىشود به لحاظ تعداد و نيز مرد يا زن بودن شاهد داراى اقسامى است كه مجموع آنها تحت دو قسم كلى حق اللَّه و حق الناس قرار مىگيرد . 67
الف . حق اللَّه : حق اللَّه يا از حدود است ، مانند حدّ زنا ، لواط و سرقت و يا از غير حدود . نوع دوم يا مالى است يا غير مالى .
1 . حدود
1 - 1 . زنا : زنا با شهادت چهار مرد و نيز به قول مشهور ، سه مرد و دو زن ثابت مىشود . 68 در اينكه با شهادت دو مرد و چهار زن ثابت مىشود يا نه ، اختلاف است . بسيارى قائل به قول نخست شدهاند ؛ 69 بلكه اين قول به مشهور نسبت داده شده است . 70 در مقابل ، برخى قول دوم را برگزيدهاند . 71 البته بنابر قول اول ، با شهادت دو مرد و چهار زن ، تنها حد تازيانه ثابت مىشود نه سنگسار ( - - - ) رجم ) . بعضى قدما شهادت زن را در زنا معتبر ندانسته و تنها شهادت چهار مرد را معتبر دانستهاند . 72
1 - 2 و 3 . لواط و مساحقه : لواط و مساحقه با شهادت چهار مرد عادل ثابت مىشود و با شهادت سه مرد و دو زن يا دو مرد و چهار زن ثابت نمىگردد ؛ هرچند از برخى قدما الحاق لواط و مساحقه به زنا نقل شده است . 73
1 - 4 . ساير حدود : حدود ديگر - جز حد زنا ، لواط و مساحقه - همچون حدّ سرقت ( - - - ) سرقت ) ، نوشيدن شراب ( - - - ) خمر ) ، ارتداد ( - - - ) ارتداد ) و قذف ( - - - ) قذف ) تنها با شهادت دو مرد عادل ثابت مىشوند و شهادت زن مطلقا ؛ به تنهايى يا همراه با مرد و نيز شهادت يك مرد به ضميمهء قسم كسى كه به نفع او شهادت داده شده ، كفايت نمىكند . 74
2 . غير حدود : غير حدود ، اعم از حق اللَّه مالى ، همچون زكات ، خمس ، كفّارات و نذرها ، و غير مالى ، چون اسلام و ايمان ، تنها با شهادت دو مرد عادل قابل اثبات است ؛ بلكه برخى گفتهاند : آميزهء از دو حق ( حق اللَّه و حق الناس ) همچون بلوغ ، عدّه و عفو از قصاص نيز تنها با شهادت دو مرد عادل ثابت مىگردد . 75
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 747
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٧٤٧