ارتكاب گناه صغيره - بدون اصرار بر آن - مانع پذيرش شهادت نيست ؛ چنان كه ترك مستحبات موجب زوال عدالت نخواهد بود ، مگر آنكه به مرز بى اعتنايى و استخفاف به آنها برسد . هرچند برخى در زيان رسانيدن آن به عدالت شخص اشكال كردهاند . 27
5 . متهم نبودن : مراد از آن مطلق تهمت نيست ؛ بلكه تهمت خاص است كه تفصيل آن به شرح ذيل مىباشد .
الف . جلب منفعت براى شاهد : بنابر اين ، شهادت شخص براى شريك خود بر مال شراكتى ، طلبكار براى محجور بر مال متعلق طلب او ، مالك برده براى برده و به قول مشهور ، شهادت وصىّ و وكيل نسبت به آنچه بر آن ولايت دارند ، پذيرفته نيست . 28
ب . دفع ضرر از شاهد : بر اين اساس ، شهادت عاقله ( - - - ) عاقله ) بر عدم عدالت شهود جنايت و شهادت وصى و وكيل بر عدم عدالت شهود مدّعى كه عليه وصيّت كننده و موكّل طرح دعوا كرده است ، پذيرفته نخواهد بود . 29
ج . دشمنى دنيوى : خواه دشمنى دنيوى به حدى برسد كه موجب فسق و زوال عدالت گردد يا به اين حد نرسد ، مگر آنكه شاهد به نفع دشمن شهادت دهد يا منشأ دشمنى دين باشد . بنابر اين ، شهادت مسلمان عليه كافر صحيح است .
برخى گفتهاند : تحقق دشمنى دنيوى به اين است كه از ناراحتى يكى ، ديگرى خوشحال و از خوشحالى او ناراحت گردد يا اينكه دو طرف به يكديگر نسبت ناروا ، همچون زنا بدهند . 30
به قول مشهور ، گواهى دادن برخى اعضاى كاروان به نفع برخى ديگر عليه راهزنان قافله به انگيزهء دشمنى دنيوى پذيرفته نيست ؛ ليكن به گفتهء برخى ، چنانچه از شاهدان چيزى به سرقت نرفته باشد يا در صورت سرقت متعرض آن نشوند ، شهادتشان پذيرفته است . 31
د . تبرع به شهادت : مراد از آن پيشى گرفتن به اداى شهادت قبل از درخواست حاكم است كه از اسباب تهمت به شمار مىرود و موجب پذيرفته نشدن شهادت مىشود . البته به قول مشهور ، عدم پذيرش شهادت تبرعى اختصاص به حقوق الناس دارد 32 ( - - - ) شهادت حسبه ) .
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 741
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٧٤١