شرايط شاهد : پذيرش شهادت شاهد نزد قاضى منوط به برخوردارى وى از شرايط زير است :
1 . بلوغ : بدون ترديد شهادت نابالغ غير مميز ( ناتوان از تشخيص خوب و بد ) صحيح و پذيرفته نيست . همچنين شهادت نابالغ مميز در غير قتل و جراحت ؛ هرچند قبول شهادت نابالغ ده سالهء مميز حتى در غير قتل و جراحت ، از بعضى نقل شده است ؛ ليكن قائلى براى آن شناخته نشده است . 13
به قول مشهور ، شهادت نابالغ مميز در قتل و جراحت به اجمال پذيرفته است ؛ هرچند در تفاصيل و شرايط آن ديدگاهها مختلف است . اختلاف نخست اين است كه آيا قبول شهادت اختصاص به قتل دارد 14 يا شامل جراحتها نيز مىشود 15 و يا به عكس ، مختص به جراحت است و شامل قتل نمىشود ؛ 16 سه قول مطرح است .
اختلاف دوم اين است كه آيا پذيرش شهادت گواهان به آنچه ميان خود آنان واقع شده اختصاص دارد ؟ برخى ، قائل به آن شدهاند . بنابر اين ، شهادت نابالغان عليه بالغان پذيرفته نيست و در صورت شهادت بر نابالغان نيز تنها ديه ثابت مىشود نه قصاص . 17
سومين اختلاف در شرايط پذيرش شهادت نابالغ است . اين شرايط عبارتند از :
الف . ده ساله يا بيشتر بودن . گروهى از فقها آن را شرط پذيرش شهادت نابالغ دانستهاند . بر اساس اين ديدگاه ، شهادت كودك مميز كوچكتر از ده سال پذيرفته نيست . 18 در مقابل ، گروهى آن را شرط ندانستهاند . 19
ب . ترتيب اثر دادن به نخستين كلام نابالغ . بنابر اين ، اگر پس از آن سخنى مخالف سخن نخست بگويد ، پذيرفته نمىشود . بسيارى اين شرط را ذكر كردهاند . 20
ج . پراكنده نشدن قبل از شهادت دادن . جمعى از فقيهان قبول شهادت نابالغان را به پراكنده نشدن آنان پس از مشاهدهء رخداد و قبل از شهادت دادن ، مشروط كردهاند . بنابر اين ، چنانچه كودكانى كه شاهد حادثه بودهاند ، پيش از شهادت از يكديگر جدا شوند و سپس شهادت دهند ، شهادتشان پذيرفته نيست . 21
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 739
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٧٣٩