بنابر قول به عدم اشتراط آن ، پراكندگى قبل از شهادت موجب بطلان شهادت نخواهد شد . 22
د . اجتماع بر امرى مباح . بدين معنا كه نابالغان جهت كارى كه انجام دادن آن بر بالغان روا است گردهم آمده باشند . بر اساس اين شرط اگر بر كارى حرام گردهم آمده باشند ، شهادتشان پذيرفته نخواهد بود . 23 بنابر شرط نبودن آن ، شهادت كودكان پذيرفته است ؛ هرچند بر امرى حرام اجتماع كرده باشند .
ه . مذكر بودن . بر حسب ظاهر ، خلافى در شرط بودن آن نيست . بنابر اين ، شهادت دختران نابالغ پذيرفته نيست . 24
2 . عقل : شهادت ديوانه ، حتى ادوارى در زمان ديوانگى صحيح نيست ؛ ليكن در زمان سلامت بعد از بررسى حال وى توسط قاضى و روشن شدن وضعيت هوشيارى و حضور ذهن او ، صحيح است . همچنين است شهادت كسى كه فراموشى ، زياد بر او چيره مىشود ، پس از آنكه حاكم شرع ، حال او را نسبت به آنچه شهادت مىدهد با دقت بررسى كرده و مطمئن شود كه در آنچه وى شهادت داده ، غفلتى عارض نشده است ؛ هرچند منشأ آن آشكار و علنى بودن مورد شهادت باشد ؛ به گونهاى كه امكان اشتباه و سهو در آن راه نداشته باشد . 25
3 . ايمان : از شرايط صحّت شهادت ، مؤمن ( شيعه دوازده امامى ) بودن شاهد است . ايمان شاهد با علم قاضى يا بينّه ( - - - ) بينّه ) و يا اقرار خود شاهد ثابت مىگردد . بنابر اين ، شهادت غير شيعهء دوازده امامى - اعم از مسلمان و كافر - عليه مسلمان يا غير مسلمان پذيرفته نيست ، مگر شهادت كافر ذمّى كه تنها دربارهء وصيّت مسلمان - به شرط عدم وجود مسلمان عادل - صحيح است ؛ هرچند در اينكه غريب بودن وصيّت كننده در پذيرش شهادت كافر ذمّى شرط است يا نه ، اختلاف مىباشد . به قول مشهور ، شهادت ذمّى عليه ذمّىاى ديگر نيز صحيح نيست . 26
4 . عدالت : بنابر اين ، شهادت فاسق پذيرفته نيست . عدالت با ارتكاب گناه كبيره ( - - - ) گناه كبيره ) و اصرار بر گناه صغيره زايل مىشود . به قول مشهور ،
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 740
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٧٤٠