دوران بين دو محذور در شك در مكلف به ؛ و آن جايى است كه مكلف علم اجمالى به وجوب يكى از دو عمل و حرمت ديگرى دارد ، مانند دو گوسفند كه شخص علم اجمالى به واجب بودن ذبح يكى و حرمت ذبح ديگرى دارد . حكم در اين صورت ، مخير بودن در عمل به هر يك است . چنانچه مشكوك يك عمل و مكلّف علم اجمالى به وجوب يا حرمت آن داشته باشد ، از باب دوران بين محذورين در شك در تكليف خواهد بود كه گذشت . 34
1 . فرائد الأصول 2 / 9 - 10 * 2 . 17 - 18 * 3 . 19 - 20 * 4 . 114 * 5 . 115 * 6 . 119 * 7 . 142 - 148 * 8 . 162 * 9 . 165 * 10 . 169 * 11 . 178 - 189 ؛ أصول الإستنباط / 233 - 234 ؛ الأصول العامة / 541 * 12 . فرائد الأصول 2 / 179 * 13 . 190 * 14 . 191 * 15 . 193 - 194 ؛ أصول الإستنباط / 236 * 16 . فرائد الأصول 2 / 198 - 210 * 17 . 257 * 18 . 266 * 19 . روض الجنان 2 / 599 ؛ جامع المقاصد 2 / 166 * 20 . مفتاح الكرامة 3 / 443 * 21 . كشف اللثام 3 / 349 * 22 . فرائد الأصول 2 / 271 * 23 . 272 - 273 * 24 . أصول الإستنباط / 252 - 253 * 25 . فرائد الأصول 2 / 279 - 280 ؛ عناية الأصول 4 / 148 - 149 * 26 . فرائد الأصول 2 / 280 * 27 . 295 * 28 . 298 * 29 . 299 - 300 * 30 . 316 - 317 * 31 . 348 * 32 . 352 - 353 * 33 . 354 - 359 * 34 . 403 .
شبههء بدوى
شُبههء بَدْوى مقابل شبههء توأم با علماجمالى ( - - - ) شبههء مقرون به علم اجمالى ) .
شبههء بدوى در جايى است كه حكم يا موضوعى مردد بين دو يا چند چيز باشد ، بدون آنكه علم اجمالىاى وجود داشته باشد . از آن در اصول فقه سخن گفتهاند .
شبههء بدوى يا حكمى است يا موضوعى . در شبههء بدوى حكمى گاه تكليف مردد بين چند چيز است ، مانند مردد بودن حكم مصرف دخانيات بين حرمت و جواز ، و گاه مكلّف به ، مانند مردد بودن نماز واجب در ظهر جمعه ميان نماز ظهر و نماز جمعه .
شبههء بدوى موضوعى در جايى است كه موضوعى در خارج ميان چند چيز مردد باشد ، مانند مردد بودن آبى ميان طهارت و نجاست .
در شبهات بدوى فحص از حكم واجب است و قبل از فحص احتياط واجب مىباشد ؛ ليكن در شبهات موضوعى ، فحص واجب نيست . 1
1 . أجودالتقريرات 3 / 81 - 82 ؛ مجمع الأفكار 3 / 633 .