شبههء غير محصوره
شُبههء غير محصوره شبهه در اطرافِ علماجمالىِ داراى محتملات بسيار ( - - - ) شبهه ) .
شبههء محصوره
شُبههء محصوره شبهه در اطرافِ علماجمالىِ داراى محتملات اندك ( - - - ) شبهه ) .
شبههء مصداقى
شُبههء مصداقى شك در مصداق بودنفردى براى يك مفهوم .
شبههء مصداقى ، مقابل شبههء مفهومى ( - - - ) شبههء مفهومى ) و مورد آن جايى است كه نسبت به دخول فردى از افراد عام تحت عنوان خاص - به دليل اجمال در آن فرد و نه در مفهوم خاص - شك داشته باشيم ، مانند اينكه شارع مقدس فرموده است : هر آبى پاك است ، مگر آنكه به نجاست تغيير كند . حال اگر تغيير آبى به نجاست مشكوك باشد ، معلوم نيست كه آيا اين فرد متصف به عنوان خاص ( آب تغيير يافته ) شده و در نتيجه از حكم عام ( پاكى ) خارج گشته يا به آن متصف نشده و در نتيجه محكوم به حكم عام است ؟ از عنوان ياد شده در اصول فقه ، بحث عام و خاص سخن گفتهاند .
آيا تمسك به عام در شبههء مصداقى - به معناى جريان حكم عام در فرد مشكوك - صحيح است يا نه ؟ خاص دو گونه است : خاصِ لفظى كه لفظ بر آن دلالت دارد و خاص لُبّى كه غير لفظ بر آن دلالت مىكند ، مانند اجماع و دليل عقل . خاص لفظى يا متّصل به عام است و يا منفصل و جدا از آن . اجمال در هر يك از آن دو نيز يا بين اقل و اكثر ( - - - ) اقل و اكثر ) است و يا بين دو متباين .
تمسك به عام در شبههء مصداقى در مخصّص لفظى ، به تصريح بسيارى صحيح نيست ؛ خواه شبهه ميان اقل و اكثر باشد يا دو متباين و خواه متّصل باشد يا منفصل ؛ 1 ليكن در مخصّص لبّى ، گروهى تمسّك به عام در شبههء مصداقى را صحيح دانستهاند . البته برخى ميان مخصّص لبّى اى كه متكلّم در مقام بيان مقصود خود مىتواند بر آن تكيه كند ، مثل موردى كه عقلىِ بديهى است و مخصّص لبّى اى كه اين گونه نيست ، تفصيل داده و