و ديگرى وجوب احتياط و ترك فعل كه ديدگاه معظم اخباريان مىباشد . 3
2 . شبههء تحريمى ناشى از اجمال دليل معتبر . سبب اجمال دليل يا اجمال لفظى است كه بر حكم شرعى دلالت دارد ، مانند نهى از چيزى بدون قرينه ، بنابر اين ديدگاه كه صيغهء نهى ، مشترك لفظى ميان حرمت و كراهت است يا اجمال لفظى است كه بر متعلّق حكم دلالت مىكند ؛ خواه اجمال در معناى لغوى آن باشد ، مانند غنا ( - - - ) غناء ) ، بنابر مجمل بودن مفهوم لغوى آن ، يا مقصود از آن مجمل باشد ، مانند لفظ خمر كه - حرام شده و - در شمول آن نسبت به خمر غير مست كننده شبهه پيدا شود . ديدگاهها در اين صورت نيز همانند صورت سابق است . 4
3 . شبههء حكمى تحريمى ناشى از تعارض دو دليل معتبر ، مانند جايى كه دليلى معتبر بر حرمت و دليل معتبر ديگرى بر غير وجوب دلالت كند ، بدون آنكه يكى بر ديگرى مزيتى داشته باشد . ديدگاهها در اين صورت نيز مانند دو صورت پيشين است . 5
4 . شبههء موضوعى تحريمى ، مانند شك در حليّت و حرمت نوشيدن مايع موجود در ظرفى به سبب شك در شراب يا سركه بودن آن . در اين صورت ، اصل برائت ( - - - ) اصل برائت ) جارى و در مثال يادشده حكم به جواز نوشيدن مايع مشكوك مىشود . 6
5 . شبههء حكمى وجوبى ناشى از فقدان دليل معتبر ، مانند شك در وجوب رؤيت هلال ماه رمضان به سبب فقدان دليل معتبر . ديدگاه اصوليان و نيز معروف اخباريان ، عدم وجوب احتياط و جواز ترك آن به استناد اصل برائت است . از برخى ، وجوب احتياط و عدم جواز ترك نقل شده است . 7
6 . شبههء حكمى وجوبى ناشى از اجمال دليل معتبر ، مانند ورود امر نسبت به چيزى . بنابر اين ديدگاه كه صيغهء امر مشترك لفظى ميان وجوب و استحباب يا اباحه است ، در دليل - در صورت عدم وجود قرينه بر تعيين يكى از آنها - اجمال پديد مىآيد . معروف در اين صورت نيز عدم وجوب احتياط است ؛ ليكن از برخى وجوب آن نقل شده است . 8
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 607
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٦٠٧