از موانع ارث ، قاتل بودن وارث است . در ثبوت اين حكم نسبت به قتل عمد شكى نيست ؛ ليكن جريان آن نسبت به قتل شبه عمد اختلافى است . چنان كه بنابر قول به جريان ، در اينكه قاتل از تمامى تركهء مقتول ، حتى ديه ، ارث مىبرد يا اينكه از ديه ارث نمىبرد ، اختلاف است . اكثر فقها قول دوم را اختيار كردهاند . 2
1 . القواعد و الفوائد 1 / 345 - 347 ؛ جواهر الكلام 43 / 3 - 4 * 2 . جواهر الكلام 39 / 36 - 40 .
شبهه
شُبهه : مردد بودن چيزى بين دو يا چند چيز .
شبهه عبارت است از اينكه يكى از دو يا چند چيز به جهت وجود شباهتهايى ميان آنها ، از ديگرى تميز و تشخيص داده نشود ؛ خواه شباهت معنوى باشد ، مانند مشتبه شدن تكليف ميان وجوب و حرمت ، يا حسّى ، مانند مردد شدن آبى نجس بين چند ظرف .
تفاوت شبهه با شك آن است كه شك حالتى نفسانى است كه منشأ آن جهل به چيزى است ؛ ليكن شبهه عبارت است از مشتبه شدن چند چيز به يكديگر و شك از اسباب اشتباه به شمار مىرود . از شبهه و اقسام و احكام آن در اصول فقه در بحث حالات مكلّف - كه شك يكى از آنها است - تحت عنوان شك ، به تفصيل سخن گفتهاند .
حالات مكلّف : براى مكلّف هنگام توجه به حكم شرعى واقعهاى ، يكى از حالات زير پديد مىآيد ؛ يقين به حكم ، ظن به حكم و شك نسبت به آن . شكى در حجيّت يقين ، به معناى عمل به مقتضاى آن نيست ؛ ليكن حجيّت ظن متوقف بر وجود دليلى قطعى بر اعتماد به آن در به دست آوردن حكم شرعى است . اما شك ، از آنجا كه در آن هيچ گونه كشفى از واقع وجود ندارد ، حجيّت آن معقول نيست ؛ از اين رو ، چنانچه در مورد شك حكم شرعىاى وارد شود - مانند اينكه گفته شود : حكم واقعهء مشكوك چنين است - حكم ظاهرى خواهد بود نه واقعى 1 ( - - - ) شك ) .
اقسام شبهه : در موارد شبهه ، شك يا در تكليف ؛ يعنى نوعى خاص از الزام است ،